Таравих намазы канча рекет?

Пайгамбарыбыздын (с.а.с.) таравих намазын канча рекет кылып окуганы тууралуу бир пикирге келген риваят жок. Айрым риваяттарда анын витир намазы кошулуп, жыйырма үч рекет таравих окуганы айтылса да (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннеф, 2/164 [7692]; Бейхаки, әс-Сүнәнүл-кубра, 2/698 [4286]), булар фукаха тарабынан ар кандай бааланган. Ошондуктан бул маселе боюнча Айша энебиздин Пайгамбарыбыздын (с.а.с.) Рамазандагы түнкү намаздары тууралуу хадиси жана Омар (р.а.) таравих намазын жамаат менен окууну баштаганы тууралуу кабарлар негиз болуп алынган. Пайгамбарыбыздын (с.а.с.) Рамазандагы түнкү намаздары тууралуу суралганда, Айша энебиз: “Пайгамбар (с.а.с.) Рамазан жана Рамазан эмес түндөрдө он бир рекеттен ашык (нафил намаз) окуган эмес” (Бухари, Тахажжуд, 16 [1147]; Муслим, Салату’л-Мусафирин, 125 [738]) деп жооп берген. Башка бир риваятта бул сан он үч деп айтылат (Муслим, Салату’л-Мусафирин, 123-124). Алгач бул хадис таравих намазы тууралуу экени так эмес. Ошондой эле Айша энебиздин Пайгамбар (с.а.с.) Рамазанда жана башка түндөрдө он бир же он үч рекет намаз окуганын айтканы, анын таравихтен тышкары дайыма окуган түнкү намазы болгонун көрсөтөт. Куранда да: “Түндүн бир бөлүгүндө ойгонуп, сага гана тиешелүү нафил намаз оку. Балким, Раббиң сени мактоого татыктуу даражага көтөрөт” (әл-Исра, 17/79) деп айтылат. Жогоруда айтылгандардан, бул суроо Рамазанда Пайгамбарыбыздын башка ибадаттарындай эле түнкү намаздарында да көбөйтүү болгон-болбогонун билүү максатында берилгени жана таравих намазына тиешеси жок экени түшүнүлөт. Айша энебизден риваят кылынган: “Пайгамбар (с.а.с.) Рамазан айынын акыркы он күнү киргенде түндөрүн (ибадат жана зикир менен) жандандырып, үй-бүлөсүн ойготуп, ибадатка көбүрөөк көңүл бурчу” (Муслим, И‘тикаф, 7-8 [1174-1175]; кара: Бухари, Фазлу лейлети’л-кадр, 5 [2024]) хадиси да ушул көз карашты колдойт. Ошондой эле, бул хадис таравихтин шариятта бекитилишинен мурдабы же кийинби экени да белгисиз. Омар (р.а.) доорунда жамаат менен окулган таравих намазынын рекеттери боюнча жыйырма жана он бир рекет деген эки риваят бар (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннеф, 2/162-163 [7671-7683-7684]). Биздин булактарда Омар (р.а.) доору тууралуу ар кандай риваяттар болсо да, кийинчерээк таравих жыйырма рекет болуп калыптанып, бүгүнкү күнгө чейин жамаат менен ушундай окулуп келгени айтылат (кара: Ибнул-Хумам, Фетхул-кадир, 1/450; Айни, Умде, 11/126-127; Маверди, әл-Хави, 2/290-291; Шавкани, Нейлул-автар, 3/53). Таравих намазы Омар, Осмон жана Али доорлорунан тартып бүгүнкү күнгө чейин жамаат менен жыйырма рекет болуп окулуп келет. Сахабалардан эч ким буга каршы чыккан эмес жана аалымдар да ушундай кабыл алышкан. Бүгүнкү күндө, башта биздин өлкөбүз болуп, көптөгөн ислам өлкөлөрүндө таравих намазы жамаат менен 20 рекет болуп окулат.

Белгилей кетүү керек, таравих намазы нафил ибадат болгондуктан, аны парз сыяктуу кабыл алуу туура эмес. Ошондуктан чарчоо, алек болуу жана башка себептерден улам, таравих намазы үйдө 8, 10, 12, 14, 16 же 18 рекет окулса да сүннөт аткарылган болот. Бирок жамаат менен окууга аракет кылуу жакшыраак.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu