ТҮШТӨ АЛЛА ТАҒАЛАНЫ КӨРҮҮ МҮМКҮНБҮ?

«Түштө Алла Тааланы көрүү мүмкүнбү?» деген суроого айрым аалымдар мүмкүн эмес, айрымдары мүмкүн деп жооп беришкен.

Имам Науауи (Алла аны рахмат кылсын) айтат: «Ал-Кази: «Аалымдар түштө Алла Тааланы көрүү мүмкүн жана туура экенине бир ооздон макул болушкан. Бирок уктап жатканда Алланы Өзүнө ылайыксыз бир дене кейпинде көрсө, анда (көргөн нерсесин) Алладан башка нерсе деп түшүнөт. Себеби, Хак Тааланы эч кимге окшотуу мүмкүн эмес», деген.

Ибн ал-Бакиллани: «Түштө Алла Тааланы көрүү жүрөккө ой, элес, божомол жаратат. Бул нерсе (жаратылгандарга тиешелүү) болгон же болуп жаткан иштерде кездешет», дейт»[1]. Жараткан Эгебизди түштө дене заттарды көргөндөй түз мааниде (хакыйки) түшүнүүгө болбойт. Себеби, Кудуреттүү Алланы көз менен көрүү мүмкүн эмес. Ал бардык кемчилик жана айыптардан таза, аруу. Куран Керимде:

﴿ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا ﴾

«Алар [жаратылгандар] Аны толук илим менен курчап биле алышпайт» [2], деп айтылат.

Салаф салихиндер (алгачкы муун мусулмандары) түшүндө Алла Тааланы көргөнүн аалымдар тажрыйба (таъвил) менен түшүндүрүшкөн. Имам Багауи (Алла аны рахмат кылсын): «... Кудуреттүү Алланы көрүү толук адилеттик, кубаныч, кең пейилдик, жакшылыкта болот. Түштө Алла бейишти, кечиримди же тозоктон куткарууну убада кылса, Анын сөзү чын, убадасы акыйкат болот. Эгер Алланын назары түшсө, бул Анын ырайымы, ал эми жүзүн буруп кетсе, бул күнөөдөн эскертүү, деп түшүндүрүшөт. Куран Керимде:

﴿ أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآَخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ ﴾

«...алар – акыретте эч кандай үлүшү жоктор жана Кыямат күнү Алла алар менен сүйлөшпөйт, назарын да салбайт,...» [3] деп баяндалат.

Түштө Алла Таала байлык берип жатса да, пенде аны алса, алган нерсесин сыноо, түйшүк жана дарт деп түшүнөт. Ошону ойлоп, тынчтыгы кетет, санааркайт жана ошол аркылуу чоң соопко жетет»[4].

Мындай өзгөчө түш көрсө, Алла Таалага мактоо айтып, шүгүр кылуу керек. Себеби, бул – бир жакшылык (белек). Кааласа, аны ишенимдүү бир адамга айтат, кааласа, айтпайт. Түштө Алла Тааланы көрүү мүмкүн эмес дегендер оюн мындайча жыйынтыктайт:

ولو قال رجل: رأيت الله تعالى في المنام، قال الشيخ الإمام رئيس أهل السنة أبو منصور الماتريدي رحمه الله تعالى: هذا الرجل شر من عابد الوثن

«Кимдир бирөө түшүмдө Алла Тааланы көрдүм десе, Шейх Имам Ахли сүннөттүн башчысы Абу Мансур Матуриди (Алла аны рахмат кылсын): «Бул адам бутка сыйынган адамдан да жаман», деген. Бул маселе Бухара менен Самарканд шейхтери арасында талашка себеп болгон. Самарканд шейхтери (Алла аларды рахмат кылсын):

رؤية الله تعالى في المنام باطلة لا تكون لأن ما يرى في المنام لا يكون غير المرئي بل هو خياله، و الله تعالى منزه عن ذلك و ترك الكلام في هذه المسألة أحسن

«Алла Тааланы түштө көрүү болбойт, жалган. Себеби түштө көргөнү элестен башка нерсе эмес. Алла Таала андан таза, аруу. Бул маселе боюнча сөз кылбоо жакшыраак»[5], деген.

ЖЫЙЫНТЫК. Алла Тааланы түштө көрүү мүмкүн эмес. Көргөнү жөн гана элес деп эсептелет. Мындай түштү эч кимге айтпоо туура. Зарыл учурда гана мындай өзгөчө түштөрдү Куран жана сүннөткө ылайык тафсирлеп, кыйыр мааниде жеткирүү керек. Бул жагдайда «Ага [Аллага] окшош эч нерсе жок» [6] эрежесин карманып, Хак Таалага кейип, сүрөт, көлөм, форма, чектөө, тарап берилбейт. Алланы бардык кемчилик жана айыптардан таза, аруу деп билүү керек. Эң туурасын Алла өзү билет! КМДБ Шариат жана фатва бөлүмү

• [1] Имам Науауи, Сахих Муслимге шарх, 5/25.

• [2] «Та-Ха» сүрөсү, 110-аят.

• [3] «Али Имран» сүрөсү, 77-аят.

• [4] «Шарх ас-сунна», 12/227.

• [5] «Фатава Казихан», 3/329.

• [6] «Шура» сүрөсү, 11-аят.