Намаз убактысыУйку – Алла Тааланын бул ааламга койгон мыйзамы жана адам баласына берген чон ырыскысынын бири. Алла Таала Куранда мындай дейт:
«Ол сондай Алла, сендерге түнді киім, ұйқыны тынығу етіп, күндізді (кәсіпке) тарқау мезгілі қылды», – деген.
Алла Таала тундү бизге эс алуу үчүн бергендиктен, түнү көбүрөөк уктап, күндүз тиричилик менен алектенүү керек. Уйкунун максаты – денени эс алдырып, күч-кубат топтоо жана Аллага ибадат кылууга даяр болуу.
Жалпысынан шариатта уйкунун азайышы тууралуу так далилдер келтирилбесе да, уйкунун тартибин сактоо, ашыкча уктабоо жана убакытты туура пайдалануу тууралуу насааттар айтылган. Ошондуктан адам уйкусун тартипке салса, жашоодо көп ийгиликтерге жетет. Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун) жана сахабалар аз укташкан. Ошого карабастан түндүн бир бөлүгүндө намазга турушкан. Алла Таала Куранда ибадат кылуучуларды сүрөттөп, мындай дейт:
«Олар (мұхсиндер) түннен аз ғана ұйықтайтын, ал сәресінде олар кешірім тілейтін».
Ошондуктан илим ээлери көп уктоону макрух деп эсептешкен. Себеби көп уктоо – жалкоолуктун белгиси жана убакытты текке кетирет. Кээ бир аалымдар: «Көп уйку жүрөктү өлтүрөт, денеге оордук алып келет. Убакытты кыскартып, гафлет жана жалкоолукка жетелейт. Уйкунун эң пайдалуусу – катуу уйку басканда уктоо», – деп айтышкан.
Бирок уйкунун ден соолукка зыян келтире тургандай деңгээлде азайышына да болбойт. Төмөндө уйкунун азайышына жардам бере турган айрым себептерге токтолсок:
Тамакты аз жеш. Себеби ашказан толуп турганда адам көп уктап калат. Тамакты азайткан сайын уйку да азаят. Ошондой эле ток уктоо – ден соолукка зыян жана оор уйкуга себеп болот.
Эртең менен эрте туруп, түнү убагында уктоо. Себеби таң намазы менен күн чыгуу ортосунда уктоо – жакшылык эмес. Анткени ал убакта ырыскы түшүп, береке келет. Түнү куптан намазын окуп, дароо уктаган жакшы. Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун) куптанга чейин уктоону жана андан кийин бош сөз сүйлөөнү жактырган эмес.
Уйку убактысын акырындык менен кыскартуу. Ошентип адам напсисин тарбиялайт.
Ибадатына көңүл буруп, кээ бир амалдарды өткөрүп жиберем деп коркуу. Себеби адам бир нерседен корксо, уйкусу да азаят.
Уйкунун сапатын жакшыртуу. Уктоодон мурун гаджеттерди колдонбоо, бөлмөнү караңгы кылуу, терезени ачып, абаны тазалоо сыяктуу ыкмалар натыйжалуу.
Бул амалдар уйкунун тартибин жакшыртууга, ашыкча уктабаганга жана убакытты туура пайдаланууга жардам берет.
Медет КУРМАШ уулу
«Иман» журналы, №1, 2025-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.