Ажлын байрандаа залбирч болохгүй байгаа хүн имаа (дохиогоор) залбирч болох уу?

Куръан Кэримд: “Аллах хүн бүрийг зөвхөн чадлынх нь хэрээр үүрэг болгодог.” (эл-Бакара, 2/286) гэж айлдсан байдаг. Энэ айатад тулгуурлан “Итаат нь чадалд нийцнэ.” (Мэргинани, эл-Хидая, 2/83) гэх үндсэн зарчим тогтоогдсон. Үндсэндээ, залбирлын нөхцөл, бүрдлийг бүрэн биелүүлэх нь чухал. Толгойгоор дохиж (имаа хийж) залбирах нь ердийн байдлаар залбирч чадахгүй үед л зөвшөөрөгддөг. Хадисд Пайгамбар (с.а.с.): “Хэрэв газарт сажда хийж чадах бол хий. Хэрэв газарт сажда хийж чадахгүй бол толгойгоороо имаа хий. Сажда хийхдээ толгойгоо рукуу хийхээс илүү доошлуул.” (Абу Я’ла, эл-Муснад, 3/345-346) гэжээ.

Имаагаар залбирахыг зөвхөн өвчтэй үед хэрэглэх арга гэж үздэг бөгөөд фыкхын номнуудад “өвчтэй хүний залбирал” бүлэгт авч үздэг (Серахси, эл-Мебсут, 1/212). Ажлын байрандаа залбирахыг зөвшөөрөхгүй байх нь хүний залбирах чадварыг бус, харин чадалтай ч гэсэн залбирах боломжийг нь хааж буй хэрэг юм. Эрүүл мэнд нь хэвийн боловч залбирах боломжгүй байх нь имаагаар залбирахыг зөвшөөрөх шалтгаанд багтахгүй. Иймээс ажлын байрандаа залбирахыг зөвшөөрдөггүй орчинд байгаа хүн имаагаар залбирч болохгүй.

Ийм нөхцөлд ажиллаж буй хүн юуны өмнө мөргөлөө чөлөөтэй гүйцэтгэж чадах өөр ажил хайх нь зүйтэй. Хэрэв ийм ажил олдохгүй, одоогийн ажлаа орхивол өөрөө болон тэжээж буй хүмүүсийн амьжиргааг хангаж чадахгүй болбол, боломжтой бол залбирлаа зохих журмын дагуу цуглуулан (жамгаар) залбирч болно. Өөрөөр хэлбэл, үд дунд ба үдээс хойшихыг, үдээс хойшихыг урьдчилж үд дунд цагт, эсвэл үд дундыг хойшлуулж үдээс хойших цагт; орой ба шөнийн залбирлыг оройг шөнийн цагт хойшлуулж эсвэл шөнийг оройн цагт авчирч (цуглуулж/нэгтгэж) залбирч болно. Гэхдээ энэ нь онцгой тохиолдлын шийдвэр гэдгийг мартаж болохгүй. Хэрэв энэ ч боломжгүй бол анхны боломж гармагц нөхөж (казаа) залбирч болно. Үнэндээ Пайгамбар (с.а.с.) ч бас дайны улмаас залбирч чадаагүй үедээ дараа нь нөхөж залбирсан байдаг (Бухари, Жихад, 98 [2931]).

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu