Асрын намазын цаг хэзээ эхэлж, хэзээ дуусдаг вэ?

Асрын намазын цагийн эхлэл нь үдшийн намазын цаг дуусахтай холбоотой тул үдшийн намазын дуусах хугацааны талаарх санал зөрөлдөөн асрын намазын эхлэх цагт ч нөлөөлсөн байдаг. Тиймээс Имам Абу Юсуф, Имам Мухаммад болон бусад мазхабын имамуудын үзэж байгаагаар үдшийн намазын цаг нь аливаа зүйлийн сүүдэр “фей-и завал”-аас бусад нь өөрийн урттай тэнцүү болох үед дуусаж, асрын намазын цаг эхэлдэг. Үүнийг аср-и эвэл (асрын намазын анхны цаг) гэж нэрлэдэг. Харин Имам Абу Ханифагийн үзэж байгаагаар үдшийн намазын цаг нь аливаа зүйлийн сүүдэр “фей-и завал”-аас бусад нь өөрийн уртаас хоёр дахин урт болох үед дуусаж, асрын намазын цаг эхэлдэг. Үүнийг аср-и сани (асрын намазын хоёр дахь цаг) гэж нэрлэдэг. Туркийн Диянетийн хуанлид аср-и эвэл-ийн тооцооллыг үндэслэдэг.

Асрын намазын сүүлчийн цаг нь нар жаргахын өмнөх мөч юм. Гэхдээ ямар нэгэн шалтгаан байхгүй бол энэ мөч хүртэл хойшлуулах ёсгүй. Хүндэт Пайгамбар (с.а.с.) асрын намазыг нар шарлах хүртэл хойшлуулж, дараа нь яаран сандран, сэтгэлгүйгээр залбирахыг хоёр нүүртнүүдийн намаз гэж нэрлэсэн байдаг. (Муслим, Месажид, 195 [622]; Абу Давуд, Салят, 5 [413]) Гэсэн ч өмнө нь залбирч амжаагүй бол нар жаргах гэж байсан ч залбирч болно. (Касани, Беда’и, 1/127; Маргинаани, ал-Хидая, 1/40; Зейлай, Тебийн, 1/80; Ибн Кудама, ал-Мугни, 1/273) Мөн Хүндэт Пайгамбар (с.а.с.) ингэж айлдсан байдаг: “Нар жаргахаас өмнө асрын намазын нэг ракатыг амжиж залбирсан хүн бүх намазыг нь амжиж залбирсан болно.” (Бухари, Мевакиту’с-салят, 28 [579]; Муслим, Месажид, 163-165 [608])

Шафиит мазхабын үзлээр асрын намазын цаг нь “давуу”, “сонголттой”, “зөвшөөрөгдсөн (хориггүй)”, “зөвшөөрөгдсөн (хоригтой)” болон “шалтгаантай” гэж тав ангилагддаг. Шалтгаантай цаг гэдэг нь аялал эсвэл борооны улмаас асрын намазыг үдшийн намазтай хамт үдшийн намазын цагт залбирахыг хэлнэ. Бусад нь аливаа зүйлийн сүүдэр өөрийн уртаас нэг хагас дахин урт болох хүртэл нь давуу цаг, хоёр дахин урт болох хүртэл нь сонголттой цаг, сонголттой цагаас нар шарлах хүртэл нь хориггүй зөвшөөрөгдсөн цаг, нар шарласнаас жаргах хүртэлх хугацаа нь хоригтой зөвшөөрөгдсөн цаг юм. Ямар нэгэн шалтгаан байхгүй бол асрын намазыг хоригтой зөвшөөрөгдсөн цаг хүртэл хойшлуулахыг зөвшөөрдөггүй. Гэсэн ч нар жаргахаас өмнө нэг ракат ч гэсэн залбирч амжсан хүн асрын намазыг залбирсан гэж тооцогдоно. (Навави, ал-Мажму’, 3/27)

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu