Залбирлын цагЭзэн элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) хэлсэн нь: «Өвчин халдварладаггүй, шувуудын нислэгийг муу ёр гэж үздэггүй. Би сайн сайхныг бэлгэдэхийг илүүд үздэг» гэжээ. Сахаб нар: «Сайн сайхныг бэлгэдэх гэдэг нь юу вэ?» гэж асуухад, Пайгамбар (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг): «Сайн үг» гэж хариулсан байна (Бухари, Муслим).
Жахилийн үед (Исламын өмнө) арабууд «Өвчин өөрөө хүч чадалтай, нэг биеэс нөгөөд тэр хүчээрээ халдварладаг» гэж итгэдэг байв. Одоо ч хүмүүс «Халдварт өвчин бусдад халддаг, тархдаг нь шинжлэх ухаанаар нотлогдсон» гэж хэлдэг нь хэвийн үзэгдэл юм.
Гэвч энэхүү хадист Пайгамбар (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) энэ асуудалд мусульман хүний шашны байр суурь ямар байх ёстойг тайлбарласан. Өөрөөр хэлбэл, бидний ақида (шашны итгэл үнэмшил)-аар өвчтэй хүний өвчин өөрөө өөрөөсөө эрүүл хүнд халдварлахгүй. Халдварлавал, тэр нь Аллахын хүсэл, мэдлэг, тавилан, шийдвэрээр болдог. Халдварт өвчтэй хүнтэй эрүүл хүн харилцах нь халдварлах шалтгаан болдог. Гэхдээ бид, мусульманчууд, 100 хувь өвчин халдварлана гэж итгэдэггүй, харин Аллах хүсвэл халдварлана гэж хэлдэг. Учир нь, халдварт өвчин эрүүл хүмүүст нөлөөлөөгүй олон жишээ бий.
Исламын өмнө араб нийгэмд янз бүрийн мухар сүсэг өргөн дэлгэрсэн байв. Жишээ нь, арабууд шувуудын нислэгийг ажиглаж, сайн муу ёр гаргана. Ямар нэгэн ажил хийх эсэхдээ эргэлзвэл шувуу нисгэнэ. Хэрэв шувуу баруун тийш нисвэл ажлаа эхэлнэ, зүүн тийш нисвэл хийхгүй. Хэрэв шувуу шууд нисвэл дахин нисгэнэ. Ислам шашин ийм мухар сүсгийг үгүйсгэсэн.
Пайгамбарын (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) амьдралын зарчим нь үргэлж муу зүйлийг бодож, айж, гуниглах бус, харин ямар ч нөхцөлд сайн сайхныг бэлгэдэж, ирээдүйд итгэлтэй байх явдал байсан. Түүний «сайн үг» гэж хэлсэн нь үргэлж сайн үг хэлж, ирээдүйгээс зөвхөн сайн сайхныг хүлээхийг уриалсан хэрэг юм.
Өөр нэг хадист Пайгамбар (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг): «Өвчтэй хүнийг эрүүл хүний өмнө бүү авчир» гэжээ (Бухари). Энэ нь тэмээний тухай хэлсэн үг байсан. Өөрөөр хэлбэл, Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) өвчтэй тэмээг эрүүл тэмээтэй нийлүүлж услахыг хориглосон. Учир нь эрүүл тэмээ өвдвөл эзэн нь «өвчин халдварлалаа» гэж харамсах болно.
Энэ агуулгатай өөр хадисууд ч бий. Заримд нь «өвчин халдварладаггүй» гэвэл, заримд нь «халдварт өвчнөөс сэргийлэх хэрэгтэй» гэж өгүүлдэг. Энд «өвчин өөрөө халдварладаггүй» гэдэг нь итгэлийн асуудал болохыг, харин «халдварт өвчнөөс сэргийлэх» нь шашны шаардлага болохыг тодруулж байна. Ислам шашин халдварт өвчнөөс сэргийлэх арга хэмжээг авч, тахлын хор хөнөөлөөс Аллах Таалагаас аврал эрэхийг уриалдаг. Халдварт өвчний тухай мэдлэг эртнээс байсан. Мөн «өвчин халдварладаг» гэдгийг шинжлэх ухаанаар анх баталсан нь мусульман эмч нар гэдгийг мэдэж байх хэрэгтэй.
Дундад зууны эрдэмтэн Абу Али ибн Сина (980-1037) бүтээлүүддээ зарим өвчин өвчтэй хүн, амьтнаас халдварлаж, хурдан тархдаг, үүнд нүдэнд үл үзэгдэх «миазм» нөлөөлдөг гэж бичсэн байдаг.
Алдарт герман эрдэмтэн Зигрид Хункегийн «Аллахын гэрэл Европыг гэрэлтүүлсэн нь» номд: «1348 онд Андалусын (өнөөгийн Испани) төрийн зүтгэлтэн, эмч, Гранадагийн султаны сайд Ибн аль-Хатиб өвчин өвчтэй хүнээр дамжин халдварлаж, тархдаг тухай шинжлэх ухааны өгүүлэл бичсэн. Өвчин халдварлах, түүний аюул, түүнээс сэргийлэх аргыг боловсруулсан. Ингэснээр мусульманчууд хүн төрөлхтөнд үнэлж баршгүй хувь нэмэр оруулсан» гэжээ (275-276-р тал). Монголын эрдэмтэн Өтэйбойдақ Тилеуқабылұлы (1397-1492) VI зуунд бичсэн «Шипагерлік баян» зохиолын гар бичмэлд өвчний үүсэл нь хүний биед хорхой (харагддаг, харагддаггүй) орсноор болдог гэж тайлбарласан байдаг.
Хасан АМАНҚҰЛ
«Мунара» сонин, № 6, 2020 он
Энэ материалыг хиймэл оюун ухааны тусламжтай бэлтгэж, редактор хянасан.