Азан ба қамат гэж юу вэ? Хэзээ, хэрхэн хууль ёсны болсон бэ?

Азан ба қамат нь фарз намазын суннатуудын нэг юм. Фарз намазд уриалах зорилгоор азан унших үндэс нь Куран ба Суннаас үүдэлтэй. Энэ талаар Куран-и Кэримд ингэж айлдсан байна: “Та нар намазд уриалах үед тэд үүнийг шоолж, тоглоом болгож байна.” (эл-Маида, 5/58) ; “Итгэлтэй хүмүүс ээ! Баасан гарагт намазд уриа гарсан үед та нар Аллахыг дурсахад яараарай…” (эл-Жума, 62/9) Мөн Элч (с.а.с.) “Намазын цаг болоход та нарын нэг нь азан уншиг.” (Бухари, Азан, 17-18, 49 [628, 631, 685]; Муслим, Месажид, 292 [674]) гэж айлдсан.

Намаз нь Меккагийн үед фарз болсон ч, азан нь хижрийн дараа хэрэгжиж эхэлсэн. Мединад хижра хийсний дараа Мэсжид-и Нэбэвиг барьж дуусгаад, жаматаар тогтмол намаз үйлдэж эхэлсэн үед Элч (с.а.с.) цаг орсныг мэдэгдэхийн тулд юу хийх талаар нөхөдтэйгөө зөвлөлдсөн бөгөөд тэр үед Элч (с.а.с.)-д илчлэлээр болон тэдний дунд байсан Омар (р.а.), Абдуллах б. Зейд (р.а.) зэрэг зарим сахаб нарт зүүдэндээ өнөөгийн азаны хэлбэрийг заасан байна. (Абу Давуд, Салат, 27-28 [498-499]; Ибн Мажа, Азан, 1 [706-707]); мөн үз: Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 1/383)

Азан нь Исламын бэлгэ тэмдэг бөгөөд хүчтэй суннат юм. Азанаар дамжуулан хүмүүст намазын цаг орсныг зарлаж, мөн Аллахын агуу их сүр хүч, Элч (с.а.с.) нь Түүний боол ба элч мөн, намаз нь авралын зам гэдгийг тунхагладаг. Имам Мухаммад: “Хэрвээ нэгэн хотын бүх хүн азаныг орхивол би тэдэнтэй тулалдана.” (Касани, Беда’и, 1/146) гэжээ.

Камат гэдэг нь фарз намазын өмнө намаз эхэлж буйг мэдэгдэх, азаны үгстэй төстэй үгс юм. Азанаас ялгаатай нь “хайя алал-фалах” өгүүлбэрийн дараа “кад каматис-салат” өгүүлбэр нэмэгддэг. Домогт өгүүлснээр, каматыг ч мөн дээр дурдсан сахаб нарт адилхан зүүдэнд нь заасан байна. (Абу Давуд, Салат, 28 [499, 507])

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu