Балагат үг хэлэх нь ямар нүгэл вэ?

Балагат үг (хараалын, доромж үг) гэдэг нь бүдүүлэг, доромжилсон, ичгүүртэй үйлдэл болон хүний биеийн ичимхий хэсэгтэй холбоотой, хэлэхийг хатуу хориглодог муу үгсийг хэлнэ.

Балагат үг хэлэх нь ёс суртахуун болон шүтлэгт нийцэхгүй үйлдэл юм. Энэ нь нэр төр, ичгүүрийг үгүй хийж, бусдыг уурлуулдаг. Манай шариат хүртэл эхнэр нөхрийн бэлгийн харилцаа, бие засах, бохир зүйлсийг ил тод бус, зөөлөн үгээр илэрхийлэхийг заадаг. Жишээ нь, Куранд "бэлгийн харилцаа" гэсэн утгыг шууд бус, "лямс" (ойртож, нийлж) гэх мэт үгээр илэрхийлсэн байдаг («Ниса» сүрэг, 43-р аят).

«Ниса» сүрэг, 43-р аят

Аллахын элч (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай): «Их нүгэлүүдийн дотроос хамгийн том нь хүн өөрийн эцэг эхээ хараах явдал» гэжээ. Тэгэхэд нэг хүн: «Аллахын элч ээ! Хүн яаж өөрийн эцэг эхээ хараах вэ?» гэж асуув. Тэгэхэд Пайгамбар: «Хүн нэгнийг эцгээр нь доромжилно. Тэр ч бас хариуд нь түүнийг эцэг эхээр нь доромжилно (ингэснээр өөрийн эцэг эхээ хараасан болдог)» гэжээ (Бухари). Үүнээс харахад хараалын үг хэлэх нь нүгэл болох нь тодорхой байна.

«Их нүгэлүүдийн дотроос хамгийн том нь хүн өөрийн эцэг эхээ хараах явдал» ... «Хүн нэгнийг эцгээр нь доромжилно. Тэр ч бас хариуд нь түүнийг эцэг эхээр нь доромжилно (ингэснээр өөрийн эцэг эхээ хараасан болдог)»

Мөн Пайгамбар (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай): «Аллахад итгэдэг хүн – муу үг хэлдэггүй, хараадаггүй, муу зан гаргадаггүй, балагат үг хэлдэггүй» гэжээ (Тирмизи). Энэ хадист итгэлтэй хүн ийм муу зан чанараас ангид байх ёстойг тодорхой хэлсэн байна.

«Аллахад итгэдэг хүн – муу үг хэлдэггүй, хараадаггүй, муу зан гаргадаггүй, балагат үг хэлдэггүй»

Өөр нэг хадист: «Ахиран цагт хүний жинг хамгийн их нэмэх зүйл бол сайхан ааш зан юм. Аллах Таала балагат үг хэлдэг хүнд уурладаг» гэжээ (Насаи).

«Ахиран цагт хүний жинг хамгийн их нэмэх зүйл бол сайхан ааш зан юм. Аллах Таала балагат үг хэлдэг хүнд уурладаг»

Өмнө нь монголчуудын дунд ёс бус балагат үг хэлж, хүнийг доромжилсон тохиолдолд уламжлалт хуулийн дагуу шийтгэдэг байсан («Казах ард түмний ёс заншил» ном, 2014).

Хасан АМАНҚҰЛ,

«Мунара» сонин, №2, 2023 он