Даатгал шариатынд нийцдэг үү?

Даатгал гэдэг нь санхүүгийн эрсдэлээс үүдэлтэй гарз хохирлыг бууруулах, нөхөн төлүүлэхэд зориулагдсан үйлчилгээний төрөл юм. Даатгалын тохиолдолд учирсан хохирлыг барагдуулах зорилгоор даатгуулагч болон даатгалын үйлчилгээ үзүүлэгч хоёрын хооронд гэрээ байгуулдаг.

Даатгалын үйлчилгээний төлбөрийг даатгуулагч урьдчилан төлнө. Энэ төлбөрийн хэмжээг болзошгүй эрсдэл, гарз хохирлын хэмжээг үндэслэн тооцдог. Дэлхийд даатгалын хоёр систем бий: уламжлалт (коммерс) болон исламын. Үнэндээ уламжлалт даатгалын систем нь бидний шашны зарчимд нийцдэггүй. Учир нь үүнд өсөлт (риба), тодорхойгүй наймаа, хуурмаг, мөрий, "тавертэй тоглох" гэх мэт шариатын эсрэг үйлдлүүд багтдаг. Жишээ нь, та машинаа даатгуулахын тулд нэг жилд 20 мянган төгрөг төлнө. Энэ хугацаанд машинд тань хохирол учирвал даатгалын компаниас 200 мянган төгрөгийн нөхөн төлбөр авна. Энэ нь өсөлт буюу риба гэж тооцогдоно.

"Тавертэй тоглох" гэдэг нь даатгалын компани хүмүүсийн айдас дээр тулгуурлан тодорхойгүй зүйлд мөнгө авахыг хэлнэ. Гэвч нэг жилийн дотор юу болохыг зөвхөн Аллах мэднэ. Энэ нь сугалаа, мөрийтэй тоглоомтой төстэй.

Тодорхойгүй наймааны хувьд хүн өөрийн төлсөн мөнгөөр яг юу авахыг мэдэхгүй. Жишээ нь, 50 хүн өөрийн машинаа даатгуулахын тулд тус бүр 20 мянган төгрөг төлбөл, компанид 1 сая төгрөгийн сан бүрдэнэ. Жилийн дотор 2-3 машин осолд орж магадгүй. Тэд компаниас хохирлоо нөхөн авна. Харин үлдсэн 47 хүн юунд мөнгөө өгсөн нь тодорхойгүй. Тэдний мөнгийг буцааж өгөхгүй.

Аллах Таала: «Иймантануудаа! Бие биенийхээ хөрөнгийг буруу замаар бүү идэцгээ» («Ниса» сүрэг, 29-р аят) болон «Иймантануудаа! Үнэхээр хамр (спиртийн ундаа), мөрийтэй тоглоом, тахилын чулуу, мэргэний сум бол бузар бөгөөд шайтаны үйлс. Түүнээс зайлсхий! Магадгүй аврагдах болзолтой» гэж айлдсан («Майда» сүрэг, 90-р аят).

Аллахаас эмээдэг хүн даатгалын нөхөн төлбөрөөс зөвхөн өөрийн төлсөн мөнгөө л ашиглаж, илүү гарсныг нь зам, гүүр зэрэг олон нийтийн хэрэгцээнд зориулах ёстой. Харин мусульман хүн заавал даатгалд хамрагдах шаардлагатай бол энэ нь зайлшгүй хэрэгцээ гэж үзнэ.

Исламын даатгалын систем нь ашгийн төлөө бус, харин буяны шинжтэй. Жишээ нь, танд машин байвал жилд нэг удаа 20 мянган төгрөгийн даатгалын шимтгэл төлнө. Машинд тань хохирол учирвал компани шаардлагатай нөхөн төлбөрийг олгоно. Сангийн үлдсэн мөнгийг жилийн эцэст даатгуулагчдад буцаан олгоно. Компанийн зүгээс зөвхөн мөнгийг хадгалж, бүртгэл хөтөлсний төлөө хөлс авна. Даатгалын компани нь сангийн эзэн биш, зохион байгуулагчийн үүрэгтэй.

Кур'ан Кэримд: «Сайн үйл, бурханлаг байдалд харилцан тусал. Нүгэл, дайсагналд бүү тусал. Аллахаас эмээ! Эргэлзээгүй, Аллахын шийтгэл хатуу» гэжээ («Майда» сүрэг, 2-р аят).

Элч Пророк (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг): «Мусульманууд харилцан ахан дүүс, энэрэнгүй, туслалцдаг нэгэн бие мэт. Хэрвээ нэг эрхтэн өвдвөл бусад нь ч түүнтэй хамт унтаж чадахгүй, халуурна» гэжээ (Муслим).

Хасан АМАНҚҰЛ

«Мунара» сонин, № 30, 2020 он