Хуучирсан Кораныг яах ёстой вэ?

Коран бол аугаа тэнгэрийн элч Жәбірейіл (Аллах түүний дээр амар амгаланг буулгаг) -ээр дамжуулан Мухаммад (Аллах түүний дээр амар амгалан, ерөөл буулгаг) пайгамбарт илгээгдсэн Аллах Тааллагийн үг юм. Коранд хүндэтгэлтэй хандах уламжлал манай ард түмний ухамсарт эртнээс шингэсэн байдаг. "Кораныг бүснээс доор барьж болохгүй", "Коран руу хөлөө сунгаж болохгүй", "Ариун цэврээгүй үедээ барьж болохгүй" гэх мэт сануулгуудыг бид олонтаа сонсдог. Тиймээс Коранд хүндэтгэлгүй хандахыг огтхон ч зөвшөөрч болохгүй.

Урагдсан, хуучирсан Кораныг оёж, нааж унших боломжтой болгох хэрэгтэй. Харин уншихад ч боломжгүй болж, хуудас нь урагдаж, хуучирсан Кораныг хөлд гишгэгдэхээс сэргийлж доорх аргуудын аль нэгийг хэрэглэнэ.

1. Хуучирсан, унших боломжгүй Коран болон шашны номыг газар булшлах. Энэ нь Ханафи болон Ханбали мазхабын эрдэмтдийн үзэл бодол юм. Ханафи мазхабын эрдэмтэн Имам әл-Хәскафи: "Коран унших боломжгүй болтлоо хуучирвал, мусульман хүн шиг газар булна" гэжээ (әд-Дур әл-мухтар, 1/191). Энэ номын тайлбарт: "Цэвэр даавуунд ороож, хүмүүсийн гишгэхгүй газарт булна" гэж бичсэн. "Әз-Захира" номд: "Газар лахад хэлбэрээр ухаж, дараа нь булна. Учир нь шороог Кораны дээр шууд асгах нь Коранд хүндэтгэлгүй хандаж буй хэрэг болно. Тиймээс шороо Кораны дээр шууд унахгүйгээр булбал илүү зохистой" гэжээ. Ханбали мазхабын эрдэмтэн Имам әл-Бәһути: "Коран хуучирч, унших боломжгүй бол газар булна. Имам Ахмад: "Әбә Жәуза-гийн Коран хуучирч, хэрэглэх боломжгүй болсон тул сүмийн хашаанд газар ухаж булсан" гэжээ (Кәшфу әл-Қанағ, 1/137).

2. Хуучирсан, унших боломжгүй Коран болон шашны номыг шатаах. Энэ нь Малики болон Шафи мазхабын эрдэмтдийн үзэл бодол юм. Уншигдахгүй болсон гар бичмэлийг хөлд гишгэгдэхээс сэргийлэх уламжлал Осман ибн Аффан (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байг) -ы үеэс эхтэй. Тэрээр Кораныг нэг мусхаф болгон эмхэтгэсний дараа өөр хувилбараар бичигдсэн хуудсуудыг бүгдийг нь цуглуулж, хөлд гишгэгдэхээс сэргийлж шатаасан байдаг. Ибн Баттал: "Осман (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байг) Кораныг нэг мусхаф болгосны дараа бусад хувилбараар бичигдсэн хуудсууд болон Аллахын нэрс бичигдсэн номыг хөлд гишгэгдэхээс хамгаалах зорилгоор шатаасан нь ингэж хийхийг зөвшөөрч буй нотолгоо" гэжээ (Шарх сахих әл-Бухари, 10/226). Имам әс-Суюти: "Коран хуучирч, урагдсан хуудсуудыг шатаахад гэмгүй гэж Османы (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байг) хуучин бичмэлүүдийг бүгдийг нь цуглуулж шатаасан явдлыг баримт болгодог" гэжээ (Әл-итқан фи улуми әл-Қуран, 2/1187). Гэхдээ хэрэглэх боломжгүй Коран, шашны номыг шатаах газар цэвэр байх ёстой. Шатаахдаа хуудас бүрийг бүрэн шатааж, бичигдсэн зүйлсийг уншиж болохгүй болтол нь устгах хэрэгтэй. Мөн тэдгээрийг бусад хогтой хамт шатааж болохгүй.

3. Хуучирсан, унших боломжгүй Коран болон шашны номыг урсгал усаар угаах. Бэх нь арилтал урсгал усанд хийж болно. Гэхдээ энэ арга нь усанд уусдаг бэхээр бичигдсэн номд л тохиромжтой. "Әл-Биная шарх әл-Һидая" номд (12/238): "Хэрэглэх боломжгүй номноос Аллахын нэр, элч нар болон тэнгэрийн элч нарын нэрийг арилгах хэрэгтэй. Дараа нь шатааж болно. Хэрэв урсгал усанд хийвэл эсвэл газар булбал гэмгүй. Гэхдээ хамгийн зөв нь хэрэглэх боломжгүй шашны номыг газар булшлах" гэжээ.

Тиймээс урагдсан, хуучирсан Кораныг оёж, нааж унших боломжтой бол тэгж ашиглах хэрэгтэй. Учир нь Коранд хүндэтгэлгүй хандах нь харам бөгөөд их нүгэл юм. Харин унших боломжгүй, бүрэн хэрэглэх боломжгүй Коран болон бусад шашны номыг хөлд гишгэгдэхээс сэргийлж хүн гишгэхгүй газарт булшлах нь хамгийн зохистой. Хэрэв яахаа мэдэхгүй бол тэдгээрийг сүмд авчирч, тэндхийн ажилтнуудад хүлээлгэн өгөх боломжтой.

Медет КУРМАШУЛЫ,

"Иман" сэтгүүл, №4, 2024 он