Иғтикаф ямар үйлдэл вэ?

Иғтикаф гэдэг нь араб хэлэнд “нэг газар суух, ямар нэгэн зүйлийг тогтмол хийх, өөрийгөө нэг газар хорих” гэсэн утгатай. Шариатын ойлголтоор бол азан дуудагдаж, намаз тогтмол үйлдэгддэг сүмд иғтикаф хийхээр санаа шулуудан, мацаг барьж тодорхой хугацаанд тэр газарт байхыг хэлнэ.

Иғтикафын шариатын байр суурь төрөл бүрээсээ хамаарч ялгаатай:

• Важиб иғтикаф. Энэ нь ямар нэгэн зүйлийг хэлээрээ амлах, эсвэл тэр үйлдэлд оролцох, эсвэл нэгэн нөхцөл биелвэл иғтикаф сууна гэж нәзир (ам тангараг) тавих замаар өөртөө үүрэг болгохыг хэлнэ. Жишээ нь: “Аллахын таалалд хүрэхийн тулд нэг эсвэл түүнээс олон өдөр иғтикаф сууна” гэж хэлэхэд энэ төрлийн иғтикаф үүснэ.

Суннат иғтикаф. Рамазан сарын сүүлийн арван хоногт иғтикаф суух нь батлагдсан суннат бөгөөд кифая суннат юм. Өөрөөр хэлбэл, нэг сүмийн цуглааны хүмүүсээс нэг нь хийвэл бусад нь хариуцлагаас чөлөөлөгдөнө. Айша эхнээс уламжлагдсан риваятад:

“Аллахын элч Аллахын өршөөлд хүртэл Рамазан сарын сүүлийн арван хоногт иғтикаф суудаг байсан. Түүний дараа эхнэрүүд нь ч мөн хийдэг болсон” гэжээ.

Мустахаб иғтикаф. Үүнээс өөр үед иғтикаф хийх нь мустахаб буюу сайшаалтай үйлдэл юм. Иғтикафын үндсэн нөхцөл нь сүмд суух, гол болзол нь мацаг барих. Пайгамбар (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай):

“Иғтикаф зөвхөн мацагтай байх үед л болно” гэжээ.

Энэ нь важиб болон батлагдсан суннат иғтикафт хамаарна. Нәзир болон суннат иғтикаф нь хамгийн багадаа нэг өдөр байх ёстой. Учир нь мацаг нэг өдрөөс бага байж болохгүй. Иғтикафт нэг өдөр санаа шулуудсан хүн өдрийн болон шөнийн цагаа сүмд өнгөрүүлэх ёстой. Харин мустахаб иғтикафт богино хугацаанд суухад хангалттай. Өөрөөр хэлбэл, сүмд намазлах гэж орж ирээд иғтикаф хийхээр санаа шулуудвал, сүмээс гарах хүртлээ иғтикаф хийсэнд тооцогдоно.

Эрэгтэйчүүд иғтикафыг цуглааны намаз үйлддэг сүмд хийх ёстой бол, эмэгтэйчүүд гэрийнхээ намазлахад зориулсан хэсэгт иғтикаф хийж болно. Сүмд иғтикаф хийж буй эрэгтэйд тавигдах шаардлага гэртээ иғтикаф хийж буй эмэгтэйд ч мөн адил үйлчилнэ. Иғтикаф хийж буй хүн эхнэрээ үнсэх, тэврэх, мөн ямар ч шалтгаангүйгээр иғтикаф хийж буй газраасаа нэг цаг гарвал Абу Ханифа-гийн үзлээр иғтикаф нь хүчингүй болно. Иғтикаф хийж буй хүн сүмд хооллож, идэж, унтаж, сайн үг хэлж болно. Шариатын шаардлага (жорлон орох, их цэвэрлэгээ хийх гэх мэт) үүсвэл сүмээс гарахыг зөвшөөрнө.

Иғтикафыг шүтлэгтээ төвлөрөх зорилгоор хийдэг. Иғтикаф хийх нь хүний сэтгэлийг хянах хамгийн үр дүнтэй аргын нэг юм. Мөн иғтикаф хийж буй хүн Раббдаа шүтэн бишрэхээр ганцаардана. Ингэснээр хүний зүрх дэлхийн амьдралаас холдож, сэтгэл нь амар амгалан болно. Мөн Рамазан сарын сүүлийн арван хоногт иғтикаф суух нь Кадр шөнөтэй давхцах магадлалыг нэмэгдүүлдэг. Айша эхнээс уламжлагдсан риваятад:

“Пайгамбар маань Рамазан сарын сүүлийн арван хоногт шөнүүдээ шүтлэгтээ зориулдаг байсан. Гэр бүлээ намазд сэрээж, эхнэрүүддээ ойртдоггүй байсан” гэжээ.

Мөн Аллахын элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай):

“Кадр шөнийг Рамазан сарын сүүлийн арван шөнөөс хай” гэжээ.

Тиймээс мусульманчууд иғтикафын үед муу үг хэлэхээс зайлсхийж, цагаа илүүтэйгээр намазлах, мэдлэг сурах, зикр хийх, Куран унших, шөнийн намаз үйлдэхэд зориулах нь зүйтэй.

Медет КУРМАШУЛЫ,

Казахстаны Мусульман шашны удирдах газрын Шариат ба фатва хэлтсийн мэргэжилтэн

“Иман” сэтгүүл, №3, 2024 он