Исламын он тооллын хэзээ бий болсон бэ?

Ислам шашинд ариун өдрүүд, шөнүүд болон саруудыг сарны тооллын дагуу тодорхойлдог. Энэ тоолол нь сарны хэлбэрийн өөрчлөлтөөр тооцогддог. Шинэ сар (һилал) гарснаар шинэ сар эхэлдэг. Сарны нэг сар нь 29 эсвэл 30 хоногтой байдаг.

Мусульман тоолол нь Элчийн маань (түүнд Аллахын амар амгалан, ерөөл нь байх болтугай) Мекка хотоос Медина руу нүүсэн үеэс эхэлдэг. Үүний шалтгаан нь Омар ибн Хаттаб (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай) Басра хотын захирагч Абу Муса аль-Ашгарид (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай) захидал бичсэнтэй холбоотой. Абу Муса (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай) Омар (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай)-д хариу бичихдээ: “Таны захидлыг авлаа. Гэвч хэзээ бичигдсэн нь тэмдэглэгдээгүй байна” гэжээ.

Ингээд хоёр дахь халиф Омар ибн Хаттаб (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай) исламын тооллыг хэзээнээс эхлүүлэх талаар бусад сахаб нартай зөвлөлдөж, янз бүрийн санал бодлын эцэст бүгд санал нэгдэн, Элчийн маань (түүнд Аллахын амар амгалан, ерөөл нь байх болтугай) Мекка хотоос Медина руу нүүсэн жилээс эхлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Ингэснээр энэ өдрөөс хижра тоолол эхэлсэн юм.

Мусульман тоолол нь нарны бус, сарны тоолол тул Григорианы тооллоос бага зэрэг ялгаатай. Иймд жил бүр 10 эсвэл 11 хоногоор богино байдаг. Тиймээс мусульман баярууд Григорианы тооллын өөр өөр өдрүүдэд тохиодог.

Мусульман тоолол нь 12 сараас бүрддэг бөгөөд нийтдээ 354 эсвэл 355 хоногтой тэнцдэг. Энэ тухай Куран Каримд:

«Үнэхээр Аллахын дэргэд саруудын тоо арван хоёр. Тэнгэр, газрыг бүтээсэн өдрөөс Аллахын номонд (Лаух Махфузд) (ингэж бичигдсэн)» гэжээ. («Тәубе» сүрэг, 36-р аят).

Ариун Хажийн саруудын дараа ирдэг Мухаррам сар нь Хижра тооллын эхний сар юм. Энэ Мухаррам сараас мусульман тооллын шинэ жил эхэлдэг. Нарны тоололд шинэ өдөр шөнийн 12 цагаас эхэлдэг бол сарны тоололд шинэ өдөр нар жаргасны дараа эхэлдэг. Аллах Таала Куранд:

«Аллах Таала шөнийг амралт, нар ба сарныг тооцооны тулд бүтээсэн» гэжээ. («Әнғам» сүрэг, 96-р аят).

Хижра тоолол нь шашны Рамадан сарын эхлэл, мацаг барих, Курбан зэрэг баяруудыг яг таг тодорхойлох боломж олгодог. Мусульман тоолол дэлхий даяар ижил мөрдөгдөж, мусульман нийгэм цаг хугацаагаа нэгэн жигд болгодог.

Медет КУРМАШУЛЫ

«Иман» сэтгүүл, №12, 2024 он