Каза намазын хийхийн нотолгоо юу вэ?

Куръанд цагтаа уншиж амжаагүй намазыг кaза хийх талаар тодорхой илэрхийлэл байхгүй ч, Пайгамбар Мухаммад (с.а.с.) цагтаа уншиж амжаагүй намазуудаа кaза хийдэг байсан бөгөөд сахаб нарт ч үүнийг зөвлөсөн байдаг. Элч Пайгамбар (с.а.с.) “Хэн нэгэн намазаа мартвал, эсвэл унтаж хоцорвол, санах үедээ тэр намазыг уншиг. Үүний нөхвөр нь зөвхөн энэ юм.” (Муслим, Масаажид, 315 [684]; мөн үз. Бухари, Мавакиту’с-салат, 37 [597]) гэж айлдсан. Мөн Пайгамбар (с.а.с.) Хендек дайны үед тулалдаан ширүүссэн учир үдээс хойших намазыг уншиж амжаагүй бөгөөд “Тэд биднийг үдээс хойших намазаас холдууллаа. Аллах тэдний гэр, булшийг гал дүүргэг.” гэж харааж, үдээс хойших намазыг оройн намазын цагт кaза хийсэн. (Муслим, Масаажид, 205 [627]; мөн үз. Бухари, Де’ават, 58 [6396]) Мөн Хайбарын ялалтын дараа буудаллах үедээ унтаж хоцорсон тул өглөөний намазыг нар мандсаны дараа кaза хийсэн байдаг. (Муслим, Масаажид, 309 [680])

Таван цагийн фарз намаз болон витир намазыг кaза хийдэг. Кaза болсон өглөөний намазыг тухайн өдрийн үдээс өмнө кaза хийх бол суннат нь ч мөн кaза хийнэ. Мөн үдээс өмнөх дөрвөн ракат суннат намазыг цаг нь гараагүй бол үдийн фарзын дараа уншина. Мөн өнгөрсөн намазуудыг кaза хийхдээ тухайн үедээ хэрхэн өнгөрсөн бол тэр байдлаар нь кaза хийнэ, өөрөөр хэлбэл, замд явж байхдаа өнгөрсөн бол замд явж байгаа мэт, суурин газарт өнгөрсөн бол суурин газарт байгаа мэт кaза хийнэ. (Мевсили, ал-Ихтиар, 1/63)

Мартсан болон унтаж хоцорсон гэх мэт шалтгаангүйгээр санаатай орхисон намазын кaза хийх талаар ямар нэгэн хадис байхгүй. Гэвч энэ нь санаатай орхисон намазыг кaза хийх шаардлагагүй гэсэн үг биш. Учир нь Рамазан сард санаатайгаар бэлгийн харьцаанд орж, мацгаа зөрчсөн хүнд Пайгамбар (с.а.с.) нөхвөр болон тухайн өдрийн мацгийг кaза хийхийг тушаасан байдаг (Ахмад б. Ханбал, ал-Муснад, 2/208 [6944-6945]; Бейхаки, ас-Сунанул-кубра, 4/382 [8059-8060]), энэ нь фарз ибадатыг санаатай орхисон тохиолдолд ч кaза хийх шаардлагатайг нотолдог. Мөн Пайгамбар (с.а.с.) шалтгаантайгаар цагтаа уншиж амжаагүй намазуудаа кaза хийж, сахаб нарт ч үүнийг тушаасан нь анхааралдаа авбал, шалтгаангүйгээр орхисон намазуудыг кaза хийх нь бүр ч илүү шаардлагатай гэсэн дүгнэлтэд хүрнэ. (Навави, ал-Мажму’, 3/68)

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu