Казахын ёс заншил, цээр хоригууд шашинд харш уу?

Ёс заншил гэдэг нь хүний сонссон, хэлсэн, харсан зүйлээ сайн муу гэж таамаглахыг хэлнэ.

Ямар нэгэн зүйлийг муу талаас нь таамаглах, жишээ нь хар муур замыг хөндлөн гарвал азгүйтнэ гэж үзэх нь буруу юм. Манай Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай) хэлсэн нь:

لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ

“Халдвар (арабуудын дунд эрүүл хүн өвчтэй хүний дэргэд байвал өөрөө халдвар авна гэсэн итгэл), муу ёр исламд байхгүй. Харин надад «аль-фаль» таалагддаг. Тэд: «аль-фаль гэж юу вэ?» гэж асуухад, Тэр (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай): «сайн үг» гэж хариулсан” [1].

Муаммар Исмайил ибн Умайя: “Хүн гурван зүйлээс зайлшгүй хол байх ёстой: муу ёр, муу бодол, атаархал” гэж хэлсэн тухай дурдсан бөгөөд муу бодлыг хэлж хэрэгжүүлэхгүй байх, атаархлаас ах дүүдээ муу хүсэхгүй байх, муу ёроос түүнийг хийхгүй байх замаар ангижирч болно гэжээ [2].

Ал-Манауи: “Муу ёроос — өөрийн зорьсон зүйлээсээ (жишээ нь хар муур зам хөндлөн гарсан ч гэсэн) ухрахгүй, зорьсон газартаа итгэлтэйгээр Аллахдаа найдаж хүрэх замаар ангижирна” [3] гэжээ.

Харин сэтгэлд таатай зүйлийг сайн талаас нь таамаглахыг шашин зөвшөөрдөг. Жишээ нь өвчтэй хүнд “Уа, Салим! (эрүүл хүн)” гэж хэлэх. Үүнийг сонссон өвчтөнд эдгэрэх найдвар төрнө [4]. Энэ сайн ёсыг дээр дурдсан Элчийн (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай) “Надад «аль-фаль» таалагддаг” гэсэн хадис баталж байна.

Ибн Хажар, Имам аль-Хуләймийн үгийг иш татсан нь: “Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байх болтугай) «аль-фаль»-ийг таалсан нь, учир нь муу ёр гэдэг нь ямар ч шалтгаангүйгээр Аллахыг муу талаас нь бодохыг илэрхийлдэг. Харин сайн ёр гэдэг нь сайн талаас нь бодохыг илтгэнэ. Мусульман хүн ямар ч нөхцөлд Аллахыг сайн талаас нь бодох ёстой” [5] гэжээ.

Тиймээс ямар нэгэн зүйлийг сайн талаас нь ёрлож, сайн үг хэлэхийг шариат зөвшөөрдөг. Харин муу ёр, цээрийг хориглодог.

Казахстаны Мүфтиятын Шариатын болон фатвагийн хэлтэс

• [1] Бухари, №5776. Муслим, №2224.

• [2] Ибн Баттал, “Шарх сахих аль-Бухари”, №1102. 9/261.

• [3] “Файду аль-кадир”, 3/402, 4/595.

• [4] Науауи, “Шарх Муслим”, 14/220.

• [5] “Фатху аль-бари”, 11/376. Аль-Хуләйми, “аль-Манхажу фи шуъби аль-иман”, 2/25.