Кистул-хинди гэж манай шашинд юу гэж хэлсэн байдаг вэ?

әл-Қуст (лат. Costaceae буюу Costus) нь эмчилгээ болон анхилуун үнэрт хэрэглэдэг Энэтхэг мод юм [1]. Араб худалдаачид энэ эмийн ургамлыг Энэтхэг, Хятадаас Арабын хойг руу тэнгисээр авчирдаг байсан тул үүнийг кистул-бахри (тэнгисийн костус) эсвэл кистул-хинди (Энэтхэг костус) гэж нэрлэдэг.

Тэнгисийн костус нь цагаан, зөөлөн, харин Энэтхэг костус нь хар өнгөтэй, маш гашуун амттай байдаг. Гэхдээ хоёулаа ашиг тустай. Анасы ибн Малик (р.а.)-аас уламжлагдсан хадист энэ ургамлын талаар ингэж өгүүлсэн байдаг:

إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ، وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ

“Үнэхээр та нарын эмчилгээнд хэрэглэдэг хамгийн сайн арга бол хижама болон кистул-бахри юм” [2].

Умму Кайс Пайгамбар (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай) ингэж хэлэхийг сонссон:

عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ: يُسْتَعَطُ بِهِ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَيُلَدُّ بِهِ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ

“Энэ Энэтхэг модыг хэрэглэ. Үүнд долоон төрлийн (өвчинд) эмчилгээ бий. Хамарт дусаахад хоолойн өвчнийг, аманд хийхэд уушгины үрэвслийг [3] эмчилдэг” [4], гэжээ.

Эмч нар энэ ургамлын ач тусын талаар: “Энэ нь сарын тэмдэг болон шээсийг хөөх, хор тайлах, бэлгийн чадавхийг нэмэгдүүлэх, зөгийн балтай хамт уувал гэдэсний шимэгчийг устгах, арьсны толбыг арилгах, ходоод ба элэгний өвчин, халууралт болон хавдрыг дарах зэрэг олон өвчинд тустай” [5], гэж онцолсон. Мөн цэр ховхлох, ханиад намдаах, уушгины үрэвслийг эмчлэхэд ч ашигтай [6].

Хадист кистул-хинди нь долоон өвчинд тустай гэж дурдсан ч, туршлагаар олон өвчинд эм болдог нь тогтоогдсон. Зарим нь үүнийг байгалийн антибиотик гэж нэрлэдэг. Мөн дархлааг сайжруулахад тустай.

Хэрэглэх арга нь: кистул-хинди нунтагийг чидунтай хольж арьсанд түрхэх, ус эсвэл зөгийн балтай хольж уух, чидунтай хамт хамарт дусаах, утаа гаргаж үнэртэх гэх мэт [7].

Дээрх мэдээллээс кистул-хинди нь олон өвчинд эм болдог гэдгийг харж болно. Тиймээс үүнийг эмчилгээний зорилгоор, ялангуяа бронхит, ханиад зэрэгт хэрэглэх боломжтой.

Бауыржан Абдуалиев,

Казахстаны Мүфтиятын Шариат ба фатва хэлтсийн мэргэжилтэн

• [1] Тәһзибу әл-луға, 8/298.

• [2] Бухари, №5696.

• [3] Бөөр эсвэл сүрьеэ өвчин гэсэн таамаг ч бий.

• [4] Бухари, №5692. Муслим, №2214.

• [5] Мирқатул-мәфәтих шарху мишкәтил-мәсабих, 8/353.

• [6] Әд-Дину әл-холис әу иршәду әл-холқи илә дини әл-хақ, 7/39.

• [7] Фәтху әл-бәри, 10/157.