Колостоми (гэдэсний бүдүүн гэдсийг мэс заслын аргаар хэвлийн урд хананд гаргах) хагалгаа хийлгэсэн хүн тахарын талаар…

Колостомитой өвчтөнд өтгөн нь шууд хэвлийн хананд наалдсан уут руу хяналтгүйгээр гардаг. Ийм нөхцөлд байгаа хүмүүсийг “шалтгаантай” гэж үздэг бөгөөд тэд тахар авах болон мөргөл үйлдэхэд шалтгаантай хүмүүст олгогдсон хөнгөлөлтүүдийг эдэлнэ. Харин тахараас бусад шашны үүргүүдэд энгийн хүмүүс шиг үйлдэнэ.

Ханафи мазхабын дагуу шалтгаантай хүн бүр намазын цаг бүрд тахар авна. Учир нь Пайгамбар (с.а.с.) шалтгаантай эмэгтэйд ингэж хийхийг заасан байдаг. (Бухари, Вуду’, 63 [228]) Шалтгаантай хүн өөр шалтгаанаас бусад тахар эвдэх зүйл гараагүй бол тухайн цагт авсан тахараар хүссэн тооны фарз, ваажиб, суннат, казаа намаз, Жума болон Баярын намазыг үйлдэж, Кааба-г таваф хийж, Мушаф-д хүрч болно. (Мэргинани, ал-Хидая, 1/34) Гэхдээ шалтгаантай хүний тахар намазын цаг дуусахад хүчингүй болно. Тиймээс дараагийн намазын цагт дахин тахар авах шаардлагатай.

Шалтгаантай хүний тахар нь зөвхөн шалтгааны улмаас бус, бусад тахар эвдэх зүйлсээр ч эвдэгдэнэ. (Касани, Бадаи, 1/28) Жишээ нь, шээсээ барьж чадахгүйгээс шалтгаантай тооцогддог хүн хамраас цус гарах, хий гаргах зэрэг бусад шалтгаан гарвал тахар нь эвдэгдэнэ.

Шафиитын мазхабын дагуу шалтгаантай хүн намазын цаг бүрд үйлдэх фарз намаз бүрд тус тусад нь тахар авах ёстой. Учир нь тухайн намаз дуусахад тахар нь дуусгавар болдог. Энэ тахараар хүссэн тооны наафил намаз үйлдэж болно. (Ширбини, Муғни-л-мухтаж, 1/282)

Малики мазхабын дагуу шалтгаантай хүний тахар нь цаг орж, гарснаар бус, харин шалтгаанаас өөр тахар эвдэх зүйл гарснаар эвдэгдэнэ. (Ибн Рүшд, Бидаятүл-мүжтахид, 1/41; Десуки, Хашия, 1/114-118) Хэрэв хүний шалтгаан нь түүнийг ихээхэн зовоож, тахар авахад хүндрэл учруулж байвал Малики мазхабын энэ үзлийг дагаж болно.

Энд нэмэхэд, шалтгаантай хүний дотуур хувцас болон шалтгаан гарсан газраас гарсан цус, идээ, шээс, өтгөн, буглаа зэрэг бузар (бохир) зүйлс нь намаз үйлдэхэд саад болохгүй. Бузрын хэмжээ их, бага байх нь хамаагүй. Шалтгаан үргэлжилж байгаа тул үүнээс зайлсхийх боломжгүй. Гэхдээ эдгээр бузар зүйлс дахин хувцсанд хүрэхгүй бол угаах шаардлагатай. (Ибн Абидин, Реддүл-мухтар, 1/306-307)

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu