Маань ямар өдрүүдэд мацаг барихыг хориглодог вэ?

Манай шашинд мацаг барихыг тушаасан болон зөвлөсөн өдрүүд байдаг шиг, мацаг барихыг хориглосон эсвэл таагүйцсэн өдрүүд ч бий. Хоригийн шинж чанар болон хэр хатуу байхаас шалтгаалан эдгээр өдрүүдийн заримд мацаг барих нь харам буюу тахриман макрух, заримд нь тензихен макрух гэж тооцогдоно.

Мацаг барихыг хориглосон өдрүүдийн хамгийн эхэнд баярын өдрүүд ордог. Эзэн Элч (с.а.с.) хоёр үед мацаг барихыг хориглосон тухай мэдэгдсэн нь: нэг нь Рамазан баярын эхний өдөр, нөгөө нь Курбан баярын өдрүүд юм. (Бухари, Савм, 66-67 [1990-1991, 1993]; Муслим, Сиям, 138-139 [1137-1138]) Рамазан баярын зөвхөн эхний өдөр болон Курбан баярын дөрвөн өдөр мацаг барихыг хориглодог. (Мевсили, эл-ихтиар, 1/125-126) Эдгээр өдрүүдэд мацаг барихыг хориглосон шалтгаан нь баярын өдрүүд нь идэж уух, баярлах өдрүүд байдагтай холбоотой. Рамазан баяр нь нэг сарын турш Аллах (с.т.)-ын төлөө мацаг барьсны дараа өгч буй “нийтийн ифтар зоог” гэсэн утгатай. Тиймээс үүнийг “фитр/ифтар баяр” гэж нэрлэдэг. Рамазан баярын эхний өдөр нь нэг сарын Рамазан мацагийн ифтартай тэнцэнэ. Ийм нийт ифтарын өдөр мацаг барих нь Аллах (с.т.)-ын зоогт оролцохгүй байх гэсэн үг бөгөөд энэ нь дор хаяж ёс зүйгүйд тооцогдоно. Аллахын төлөө тахил өргөдөг Курбан баярын өдрүүд ч бас зоогийн өдрүүд юм. Эзэн Элч (с.а.с.) ташрик өдрүүдийг идэж уух, Аллахыг дурсах өдрүүд гэж тодорхойлсон. (Муслим, Сиям, 144 [1141])

Хаж хийж буй хүмүүс мацаг баривал ядрах, сульдах магадлалтай бол Зулхижийн 8-ны “тервие” болон 9-ний “арефе” өдрүүдэд мацаг барихгүй байх нь илүү зохистой. Учир нь Эзэн Элч (с.а.с.) арефе өдөр Арафатад байгаа хүмүүсийг мацаг барихыг хориглосон. (Абу Давуд, Савм, 63 [2440]; Ибн Мажа, Сиям, 40 [1732]) Учир нь хажийн үүргээ биелүүлэхдээ илүү эрч хүчтэй, сэргэлэн байх нь өмнө нь нэмэлт мацаг барьснаас илүү чухал юм.

Эдгээрээс бусад зарим өдрүүдэд мацаг барихыг янз бүрийн шалтгаанаар макрух гэж үздэг. Жишээ нь: зөвхөн ашурагийн өдөр (Мухаррам сарын 10-нд) мацаг барих нь еврейчүүдтэй адилхан болох, тэднийг дуурайх гэсэн утга агуулдаг тул макрух гэж тооцогддог. (Муслим, Сиям, 133 [1134])

Шак өдөр (Шаабан сарын сүүлчийн өдөр, Шаабанаас уу эсвэл Рамазанаас уу гэдэгт эргэлздэг өдөр) мацаг барих нь макрух. Эзэн Элч (с.а.с.) Рамазаныг нэг эсвэл хоёр хоногоор урьдчилж мацаг барьж угтахыг хориглосон. (Бухари, Савм, 14 [1914]; Муслим, Сиям, 21 [1082])

Хоёр буюу түүнээс олон өдрийг завсаргүй, ифтар хийлгүйгээр дараалан мацаг барихыг макрух гэж үздэг. Үүнийг висал мацаг (савм-и висал) гэдэг. Хатун Айша-гийн хэлснээр Эзэн Элч (с.а.с.) висал мацаг барихыг хориглосон; өөрөө ингэж мацаг барьдаг байсан тухай сануулахад “Би та нар шиг биш; намайг Эзэн минь хооллож, ундалдаг.” (Муслим, Сиям, 61 [1105]) гэж хариулсан байна.

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu