Махрын хэмжээ гэж бий юү?

Шариатын дагуу эхнэр нөхрийн хооронд харилцан үүрэг, эрх бий. Эдгээр нь эхнэрийн нөхөрт, нөхрийн эхнэрт хүлээх үүрэг болон хамтын үүрэг гэж ангилагдана.

Элч пророк маань (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай) салах ёсны Хажийн үеэр: «Үнэхээр, эхнэрүүдийн чинь өмнө, мөн та нарын эхнэрүүдийн өмнө хүлээх үүрэг бий» гэж айлдсан байна.

Тэдгээрийн нэг нь махр юм. Өөрөөр хэлбэл, сүйт бүсгүй гэрлэхээсээ өмнө нөхрөөсөө махр шаардах эрхтэй.

Исламын шариатаар эрэгтэй хүн эхнэртээ махр өгөх нь үүрэг. Гэхдээ энэ нь гэрлэлтийн үндсэн нөхцөлд багтдаггүй, өөрөөр хэлбэл, махр өгөөгүй гэрлэлт хүчинтэйд тооцогдоно. Энэ талаар Мухаммад Абу Захра өөрийн «Әл-ахуалу әш-шахсия» номондоо: «Махр бол нөхрийн хүлээх үүрэг бөгөөд эхнэрийн авах ёстой эрх юм. Энэ нь гэрлэлтийн үр дагавар, шийдвэрийн нэг гэж үздэг. Гэрлэлт хүчинтэй болох үндсэн нөхцөл биш. Тиймээс махрыг дурдаагүй гэрлэлт хүчинтэйд тооцогдоно. Гэхдээ гэрлэлт байгуулагдсан даруйд махр өгөх үүрэг үүснэ. Хэдий гэрлэгчид махр өгөхгүй гэж тохирсон ч нөхөр нь өгөх ёстой.

Гэрлэх үед махрыг тодорхойлох нь суннат. Учир нь гэрлэх ёслолын үеэр махрыг тодорхойлох нь сэтгэлд амар, маргаан үүсгэхээс сэргийлдэг. Махрыг гэрлэлт байгуулах үед ч, хойшлуулж ч, хэсэгчлэн төлж ч болно. Ханафи мазхабын дагуу махрыг эд зүйл эсвэл мөнгөөр өгөх ёстой. Маргаан үүсгэхгүйн тулд эд зүйлийн төрөл, үнэ зэрэг нь тодорхой байх шаардлагатай.

Махрын дээд хэмжээнд ямар нэгэн хязгаар тогтоогоогүй. Аллах Таала «Ниса» сүрэг, 20-р аят-д:

«Тэдний нэгэнд их махр өгсөн бол түүнээсээ юу ч буцааж авахыг бүү оролд» гэжээ.

Харин махрын хамгийн бага хэмжээ нь Ханафи мазхабын дагуу арван дирхам. Сахабуудын үед 10 дирхам нь нэг алтан динарын үнэтэй байсан. Харин нэг динар нь 4.25 грамм жинтэй байжээ.

Монголын Исламын Шашны Зөвлөл махрын хамгийн бага хэмжээг 4.25 грамм алтаар тооцох тухай фатва гаргасан. Махрын үнэ энэ хэмжээнээс бага байвал, тухайн хэмжээнд хүргэх ёстой.

Ислам бол амар хялбар шашин. Аллах Таала мусульманчуудаас энэ амар хялбарыг ашиглахыг хүсдэг. Тиймээс махрын хэмжээг эрэгтэйн эдийн засгийн боломж, гэр бүлийн нийгмийн нөхцөлд нийцүүлэн тогтоох нь зүйтэй. Учир нь махр нь нөхрийг өрөнд оруулахуйц их, эсвэл бүсгүйн сэтгэлийг гонсойлгохоор бага байх ёсгүй. Махрыг шууд өгөх боломжгүй бол нэг хэсгийг урьдчилан (махр мугажжал), үлдсэнийг дараа нь (махр муажжал) өгөх боломжтой. Ибн Хиббан-д тэмдэглэснээр Элч пророк маань (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай):

«Эмэгтэйчүүдийн хамгийн сайхан нь махр нь бага байдаг» гэжээ.

Медет КУРМАШУЛЫ,

«Иман» сэтгүүл, №1, 2023 он