“Мевлана” гэдэг үг ямар утгатай вэ? Энэ хэллэгийг Аллах, Элч болон хүмүүсийн хувьд хэрэглэх нь зөв үү?

Мевла гэдэг үг нь толь бичигт “Эзэн, ноён, анд нөхөр, туслагч, эзэмшигч, өмчлөгч, боол чөлөөлөгч, чөлөөлөгдсөн боол, нэгэн ажлыг хариуцагч, удирдагч” гэх мэт олон янзын утгатай. Аллахад холбогдуулан хэрэглэхэд “хайрлах, хамгаалах, туслах, захирах, ивээлдээ байлгах” гэх мэт утгууд илүү тодорч гарч ирдэг. Мевла гэдэг үгийн гол утга нь хайр, сэтгэлийн ойр дотно байдал юм. (Ибнү’л-Эсир, эн-Нихая, “vly” бүлэг 5/227; Ибн Манзур, Лисанү’л-Араб, “vly” бүлэг 15/406)

Мевла гэдэг үг нь Куран-д Аллах болон хүмүүсийн хувьд аль алинд нь хэрэглэгдсэн байдаг. Энэ үг “Мэдэгтүн, Аллах бол та нарын мевла (эзэн) мөн. Тэр бол ямар сайхан мевла (эзэн), ямар сайхан туслагч вэ!” (эл-Энфал, 8/40) болон “Та бол бидний мевла.” (эл-Бакара, 2/286) аятуудад Аллах (c.c.)-д; “Тэр өдөр анд нөхөр анд нөхөртөө ямар ч тус хүргэж чадахгүй.” (эд-Духан, 44/41) аятад хүн-д хэрэглэгдсэн. Олон хадист ч “мевла” нь Аллахын нэрсийн нэг болгон дурдагдсан: “Аллах бол бидний Мевла.” (Бухари, Жихад, 164 [3039]; Мегази, 17 [4043])

Иймд “мевла” үгийн араас “бидний” гэсэн утгатай “на” төлөөний үг нэмэгдэж “мевлана” хэллэг үүссэн бөгөөд энэ нь Аллах, Элч (с.а.с.) болон хүмүүсийн хувьд ч хэрэглэгдэж болно.

Аллахын хувьд “Мевлана” гэж хэлэхэд “Манай Эзэн, бидний Эзэн”; Элч (с.а.с.) болон хүмүүсийн хувьд хэлэхэд “манай анд нөхөр” эсвэл “манай ноён” гэсэн утгыг илэрхийлнэ.

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu