«Монополи» тоглохыг зөвшөөрдөг үү?

Сүүлийн жилүүдэд насанд хүрэгчид болон хүүхдүүдэд зориулсан, ганцаарчилсан болон хамтын, онлайн болон оффлайн төрөл бүрийн тоглоом улам бүр нэмэгдэж байна. Үүнд монополи, фантууд, эрудит зэрэг тоглоомууд багтдаг.

Ийм тоглоомууд нь сэтгэл сэргээх, эрүүл мэндээ сэргээх, хүүхдүүдийн сэтгэн бодох чадвар, анхаарлыг хөгжүүлэх, мэдлэгт дур сонирхлыг өдөөх, овсгоо самбаа, хурдтай байхад сургах зэрэгт хэрэгтэй байж болох юм. Гэвч хэрэв хүн тоглоомд хэт автаж, ихэнх цагаа дэмий өнгөрөөж, тоглоомд донтох, хичээл, ажил, амьдралдаа сөргөөр нөлөөлөх, тоглоомыг мөрийтэй болгож, эцэст нь маргаан, хэрүүл, нүгэл, гэмт хэрэгт хүргэж байвал ийм тоглоомоос зайлсхийх хэрэгтэй.

Исламын шашны үүднээс дараах шинжүүд илэрвэл ийм тоглоомыг тоглохыг хориглоно:

• Тоглоомд мөнгө эсвэл ямар нэгэн шагнал тавих (жишээ нь, ялагдсан хүн хоолны мөнгө төлөх, эсвэл ялагчид ямар нэгэн зүйл авч өгөх). Энэ нь мөрийтэй тоглоомд тооцогдоно.

  Кур'ан Кэримд: «Тэд чамаас (согтоох ундаа болон) мөрийтэй тоглоомын тухай асууна. Хариуд нь: “Тэдгээрт их нүгэл бий. Мөн хүмүүстээ тодорхой ашиг ч бий. Гэвч тэдгээрийн ашиг нь хор уршгаасаа хавьгүй бага” гэж хэл» гэжээ («Бақара» сүрэг, 219-р аят).

• Ихэнх цагаа тоглоомд зарцуулж, мусульман хүний үүргээ биелүүлэхгүй байх (жишээ нь, таван цагийн намазыг алдах, эсвэл огт уншихгүй байх).

  Эрхэм Кур'анд: «Яахын аргагүй, намаз итгэгчдэд тодорхой цагуудад (өөрөөр хэлбэл, намаз бүрийг өөрийн цагт нь) заавал гүйцэтгэхийг үүрэг болгосон» гэжээ («Ниса» сүрэг, 103-р аят).

• Дэлхийн ажлаа орхих (жишээ нь, ажилдаа явахгүй байх, хичээлдээ суухгүй байх). Мусульман хүн гэр бүлийн харилцаа, амьжиргаандаа хариуцлагатай байх ёстой. Ямар ч зугаа цэнгэл, тоглоом наадам нь үүнд саад болох ёсгүй.

• Тоглоомын явцад хуурах, бие биенээ доромжлох, хүч хэрэглэх зэрэг шариатаар хориглосон үйлдэл гаргах.

Эдгээр дүрэм нь бүх тоглоомд хамаарна. Эдгээр шинжүүдийн аль нэг нь ямар ч тоглоомд, тэр дундаа «монополи» тоглоомд илэрвэл тоглохыг хориглоно.

Хасан АМАНҚҰЛ,

«Мунара» сонин, №2, 2022 он