Мусульман хүнийг хараах (ланет хэлэх) зөв үү?

Лаан гэдэг нь холдуулах, хөөх гэсэн утгатай. Хэрэв лаан нь Аллахаас ирсэн бол энэ нь сайн сайхнаас холдох, шийтгэгдэхийг, харин хүнээс ирсэн бол хараал, муу үг хэлэхийг илэрхийлнэ [1]. Ибн Хажар: «Лаан гэдэг нь Аллахын өршөөлөөс холдуулах муу үг» гэжээ [2].

Элч пророк маань (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь оршиг) хараах нь муу зан бөгөөд жинхэнэ итгэгчид зохимжгүйг тайлбарлаж, үүнээс хол байхыг захисан. Абу Дардага ирсэн уламжлалд Пророк (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь оршиг) ингэж хэлжээ:

«Үнэхээр хүн хараал хэлэхэд тэр нь тэнгэр өөд өгсдөг. Гэтэл тэнгэрийн хаалгууд хаагддаг. Дараа нь газар луу буудаг ч газрын хаалгууд ч бас хаагддаг. Тэгээд дэлхийгээр хэсэж явсаар, эцэстээ хэнд хэлсэн бол түүнд очдог. Хэрэв тэр хүн хараалд зохистой бол түүнд хүрнэ. Харин зохистой биш бол хараал хэлсэн хүндээ буцаж ирнэ» [3].

Хараал хэлэхийн шариатын шийдвэр дараах байдлаар тайлбарлагдана:

1. Хэрэв хараал нь тодорхой нэг хүн рүү биш, нийтдээ дарлагч, ёс бус хүмүүст хандсан бол зөвшөөрөгдөнө.

Аллах Таала Куранд ингэж айлджээ:

أَلَا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ

«Аллахын лаан нь дарлагч нарт оногдоно» [4].

Ибн Хажар Хайтами: «Тодорхой хүнийг биш, харин шинж чанарыг нь нэрлэж хараахыг зөвшөөрнө» [5] гэжээ.

1. Манай шариатад Абу Лахаб, Иблис зэрэг тодорхой нэрлэгдсэн хүмүүст хараал хэлж болно. Ибн Муфлих: «Куран болон хадист хараагдсан хүмүүст хараал хэлэхийг зөвшөөрдөг» [6] гэжээ.

1. Тодорхой нэг мусульман хүнийг хараах – хориотой. Пророк маань (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь оршиг):

«Итгэгчийг хараах нь түүнийг алахтай адил» [7] гэжээ.

Имам Навави: «Учир нь гэмт хэрэгтэн нь энэ дэлхийн амьдралаас салгаж байхад, хараал хэлэгч нь нөгөө ертөнцийн нигүүлслээс, Аллахын өршөөлөөс салгаж байна. Зарим эрдэмтэд үүнийг итгэгчийг хараах нь түүнийг алахтай адил нүгэлтэй гэж тайлбарласан» [8] гэжээ.

Ал-Бажайрами: «Тодорхой нэг мусульман хүнийг хараах – хориотой. Үүнд бүх мусульман эрдэмтэд санал нэгтэй» [9] гэжээ.

1. Харин кяфар буюу нүгэлтэн байсан ч, тодорхой хүнийг хараахыг зөвшөөрдөггүй. Учир нь хараал хэлэх нь Аллахын өршөөлөөс холдуулдаг. Тиймээс амьдралынхаа төгсгөлд ямар байх нь тодорхойгүй хүнд хараал хэлж болохгүй. Имам Навави: «Төгсгөлийн мөчид ямар байдалтай байхыг нь мэдэхгүй хүнийг хараахыг зөвшөөрдөггүй. Тиймээс эрдэмтэд: “мусульман ч бай, үл итгэгч ч бай тодорхой хүнийг хараахыг зөвшөөрдөггүй” гэжээ. Харин шариатын эх сурвалжид шууд дурдагдсан, кяфар байсаар нас барсан нь тодорхой Абу Жахль, Иблис зэрэг нь тусдаа хэрэг» [10] гэжээ.

Иймд мусульман ч бай, өөр шашинтан ч бай, тодорхой нэг хүнийг хараахыг зөвшөөрдөггүй.

Шариатын болон фатвагийн хэлтэс

[1] Ибн Фарис, «Муғжам мәқайиси әл-луға», 5/252.

[2] Фатху әл-барӣ, 1/406.

[3] Абу Даудын уламжлал.

[4] «Худ» сүрэг, 18-р аят.

[5] Аз-Заважир ан иқтирафи әл-кабайир, 2/96.

[6] Әл-адабу аш-шаргия, 1/277.

[7] Бухари, Муслим.

[8] Шарх Муслим, 16/148-149.

[9] Хашият аль-Иқна, 3/19.

[10] Шарх Муслим, 2/67.