Намаз уншиж буй хүний өмнүүр гарч өнгөрөх нь нүгэл үү?

Намаз уншиж буй хүний өмнүүр хүн гарч өнгөрөхөөс болгоомжилж байвал өмнөө сутра [1] тавих нь мүстахаб буюу зөвлөмжтэй.

Сутра нь хагас метрээс урт, хуруунаас нарийн биш байх ёстой. Өмнүүр нь хүн гарч өнгөрөхөөс сэргийлж сутрагаа ойрхон тавих нь суннат. Сутраг яг өмнөө биш, баруун эсвэл зүүн талдаа тавих хэрэгтэй. Хэрвээ тавих зүйл олдохгүй бол босоо эсвэл шинээр гарч буй сар шиг хөндлөн зураас татаж болно [2].

Энэ талаар Абу Хурайрагаас (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай) уламжлагдсан хадист: "Та нарын хэн нэгэн намаз унших гэж байгаа бол өмнөө ямар нэгэн зүйл тавиг. Хэрвээ хатгах саваа байхгүй бол зураас тат. Ингэвэл өмнүүр нь гарч өнгөрсөн хүнээс хор хохирол ирэхгүй" [3] гэжээ.

Намаз уншиж байхдаа тайван зогсох, илүү хөдөлгөөн хийхгүй байх нь илүү зохистой тул, өмнүүр нь хүн гарч өнгөрөхийг зогсоохгүй байх нь мүстахаб. Харин зогсоохыг хүсвэл гараараа дохиж эсвэл «Субхан Аллаһ» гэх мэт тасбих хэлж зогсоож болно. Хоёуланг нь зэрэг хийх нь макрух.

Мөн эрэгтэй хүн өмнүүр нь гарч өнгөрөх гэж байвал, ил тод уншигддаг намазууд дээр уншиж буй Куран айатыг чангаар унших замаар дохио өгч болно. Харин эмэгтэй хүн гараараа дохих эсвэл цээжний өмнө баруун алгаа зүүн алгандаа цохих замаар дохио өгч болно.

Намаз уншиж буй хүний өмнүүр ямар ч шаардлагагүйгээр гарч өнгөрөхийг хориглосон. Пайгамбар (түүнд Алланы салауат ба амар амгалан байх болтугай) хэлсэн нь: "Намаз уншиж буй хүний өмнүүр гарч өнгөрсөн хүн өөрийн хийсэн нүглийг мэдсэн бол, намаз уншиж буй хүний өмнүүр гарч өнгөрөхөөс илүүтэйгээр дөчин удаа зогсож, хүлээсэн нь дээр байх байлаа" [4] гэжээ. Хадис дамжуулагч нь: "Дөчин гэдэг нь дөчин өдөр, дөчин сар, дөчин жил гэдгийг мэдэхгүй" гэжээ.

Ямар ч шалтгаангүйгээр намаз уншиж буй хүний өмнүүр гарч өнгөрөх нь нүгэл болно. Энэ нь жижиг сүм болон жижиг газарт намаз уншиж буй хүний өмнө сутра байхгүй үед хамаарна. Харин том сүм, задгай талбайд намаз уншигчийн сэжде хийх газраас цааш харагдахгүй газраар гарч өнгөрвөл нүгэл болохгүй [5].

Имамын өмнө тавьсан сутра нь бүх жамаатад хамаарна. Имамд дагаж буй хүн тусдаа сутра тавих шаардлагагүй.

Зарим фиқхийн эрдэмтэд намаз уншигчийн өмнүүр хүн гарвал хэнд нүгэл бичигдэхийг дараах байдлаар тайлбарласан:

• Хэрвээ намаз уншигч өмнөө сутра тавиагүй, хүмүүсийн явдаг зам дээр уншиж байвал, өөр зам байхгүй тул өмнүүр нь хүн зайлшгүй гарч өнгөрвөл нүгэл нь намаз уншигчид бичигдэнэ;

• Намаз уншигч өмнөө сутра тавиад байхад, ямар ч шалтгаангүйгээр хүн сутра ба намаз уншигчийн хооронд гарч өнгөрвөл, гарч өнгөрсөн хүн нүгэлтэй болно;

• Намаз уншигч өмнөө сутра тавиагүй, өөр зам байсаар байтал хүн өмнүүр нь гарвал хоёулаа нүгэлтэй болно [6].

Харин намаз уншигчийн өмнүүр нохой, муур, хүн гэх мэт амьтан гарсан ч намаз хүчингүй болохгүй.

Дүгнэж хэлэхэд, намаз уншихдаа өмнүүр нь хүн гарч өнгөрөх магадлалтай бол сутра тавих хэрэгтэй бөгөөд хүмүүсийн хөдөлгөөнд саад болохгүй газарт унших нь зүйтэй. Бусад хүмүүс ч мөн адил мусульман ах дүүгийнхээ намазд саад болохоос зайлсхийж, өмнүүр нь гарч өнгөрөхгүй байхыг анхаарах хэрэгтэй.

Шариатын болон фатвагийн хэлтэс

[1] Намаз уншиж буй хүний өмнө бусдаас халхлах зорилгоор тавьдаг зүйл.

[2] Хашияту әт-Таһтауи.

[3] Имам Ахмад риуаяты.

[4] Имам Бухари риуаяты.

[5] «Әл-фәтауа әл-Татархания», 1/630.

[6] әл-Фиқһу әл-Уадих