Нүглийг нуухын тулд худал хэлж болох уу?

Худал ярих нь хоёр нүүрний шинж бөгөөд муу зүйлд хүргэдэг, мусульман хүний ёс суртахуунд харш үйлдэл юм. Манай шариатад худал ярихыг хориглосон бөгөөд энэ нь энэ дэлхий, нөгөө ертөнцийн аз жаргалгүйд хүргэнэ гэж тайлбарласан байдаг.

Ибн Масъудын уламжилснаар:

لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ فِي جِدٍّ وَلاَ هَزْلٍ، وَلاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ شَيْئًا ثُمَّ لاَ يُنْجِزُ لَهُ

"Ноцтой ч бай, тоглоомоор ч бай худал хэлж болохгүй. Мөн та нарын хэн нэг нь хүүхэддээ ямар нэгэн зүйл амлаад, дараа нь биелүүлэхгүй байх нь ч зөв биш" [1] гэжээ.

Хэрвээ хүн нүгэл үйлдсэн бол чин сэтгэлээсээ гэмшиж, тэрийгээ нууж, хэнд ч хэлэхгүй байх нь зүйтэй. Абу Хурайрагийн уламжилснаар Пайгамбар (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай) хэлсэн нь:

كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلَّا الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنْ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ عَمِلْتُ الْبَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا. وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ

"Миний үмбэтээс өөрийн нүглээ илчилдэг хүмүүсээс бусдад нь өршөөл байх болно. Нүглээ илчлэх гэдэг нь: хүн шөнө ямар нэгэн нүгэл үйлдээд, Аллах түүний нүглийг нууцалсан байхад, өглөө нь 'Надаа, би өчигдөр тийм тийм зүйл хийсэн' гэж хэлэхийг хэлнэ. Аллах түүний нүглийг шөнө нуусан байхад, тэр хүн өглөө нь Аллахын нууцыг илчилж байна" [2] гэжээ.

Гэвч хэн нэгэн таны хийсэн нүглийг байнга асуувал, худал хэлэлгүй, шууд ч хэлэлгүй, битүү утгаар хариулах нь зүгээр. Жишээ нь, "Чи ийм зүйл хийсэн гэж бодож байна уу?" гэж асуувал, өөрийгөө хийлгээгүй мэт эсвэл "Үүнийг зөвхөн мунхаг хүмүүс л хийдэг" гэх мэтээр, мунхаг байхад хийж, дараа нь гэмшсэнээ илэрхийлж болно. Мөн "Би энэ зүйлийг хийгээгүй" гэж, яг өнөөдөр хийгээгүй гэдгийг далд утгаар хэлж болох юм. Пайгамбар (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай) хэлсэн нь:

إنّ في المعاريض لَمَندوحةً عن الكذب

"Худал хэлэх шаардлагагүйгээр битүү утгаар хэлэх боломж бий" [3] гэжээ.

Имам Навави: "Шаардлагатай үед битүү утгаар ярих нь зүгээр. Харин шаардлагагүй үед хэрэглэх нь макрух боловч хориотой биш. Гэхдээ энэ нь хүний эрхэнд халдах, үнэнээс зайлсхийхэд хүргэвэл хориотой болно" [4] гэжээ.

Дүгнэж хэлэхэд, нүгэл үйлдсэн хүн чин сэтгэлээсээ гэмшиж, тэрийгээ хэнд ч хэлэлгүй нуух ёстой. Хэрвээ хэн нэгэн байнга асуувал, худал хэлэлгүй дээр дурдсан шиг битүү утгаар хариулах нь зүгээр.

Шариатын болон фатвагийн хэлтэс

• [1] Бухари, аль-Адаб аль-Муфрад, №387.

• [2] Бухари, №6069. Муслим, №2990.

• [3] Бухари, №857.

• [4] Аль-Азкар, 1/482.