Өвчтэй хүний мацаг барихтай холбоотой асуултууд

Асуулт: Өвчтэй хүн мацаг барьж болох уу?

Хариулт: Хэрэв мацаг барих нь өвчнийг хүндрүүлж, эдгэрэлтийг удаашруулж байвал мацаг барихгүй байж болно [1]. Хэрэв мацгаа тайлахгүй бол нүд нь маш их өвдөх, халуурах зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл мацгаа тайлахыг зөвшөөрнө. Мөн өвчтөн хэвтэрт орж, босож намаз унших чадваргүй болвол мацгаа тайлах боломжтой [2]. Энэ тохиолдолд туршлагатай эмчийн зөвлөгөөг дагах нь зүйтэй. Эдгэрсний дараа барьж чадаагүй мацгийнхаа казаг нөхнө. Аллах Таала Кураныг ингэж айлдсан байна:

فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ

«Тэгвэл та нарын дунд өвчтэй эсвэл аян замд яваа хүн байвал, өөр өдрүүдэд нөхөж бариг» [3].

Гэхдээ Рамадан сард өвчний бүх хэлбэрт мацгаа тайлахыг зөвшөөрдөггүй. Зарим тохиолдолд мацаг барих нь өвчтөнд тустай байж болно. Учир нь мацаг барих нь олон өвчинд эм болдгийг шинжлэх ухаанаар баталсан [4].

Асуулт: Өндөр настай болон архаг өвчтэй хүн мацаг барихгүй байж болох уу?

Хариулт: Жилийн өөр улиралд ч мацаг барих чадваргүй өндөр настай болон архаг (насан туршийн) өвчтэй хүнд мацаг барихгүй байхыг зөвшөөрнө [5]. Тэдэнд казаг нөхөх шаардлагагүй. Харин өдөр бүр нэг ядуу хүнд мацагийн каффарат шиг өглөө, оройн хоол өгч өгөх үүрэгтэй [6]. Энэ талаар Аллах Таала ингэж айлдсан:

وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍۖ

«Мацаг барихад бэрхшээлтэй (өндөр настай болон архаг өвчтэй) хүмүүс казаг болгосон өдөр бүрт нэг ядуу хүнд (өдрийн хоёр хоол) хоол өгч (эсвэл мөнгөөр нь) төлөх ёстой» [7].

Ибн Аббас үүнийг мацаг барих чадваргүй өндөр настай эрэгтэй, эмэгтэйд хамааруулан тайлбарласан [8].

Фидия – (дунджаар) нэг хүний өдөрт идэх (өглөө, орой) цадтал идэх хоол [9]. Фидияг фитрийн садахын хэмжээгээр тооцож болно. Фидияг Рамадан сарын эхэнд эсвэл сүүлд өгч болно [10].

Олон өдрийн фидияг нэг хүнд эсвэл хэд хэдэн хүнд хувааж өгөх боломжтой. Энэ садахыг нийгмийн ядуу бүлэг, олон хүүхэдтэй амьдралын боломж муутай айл, хүнд нөхцөлтэй хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст тараана. Фидия өгөх боломжгүй бол чөлөөлөгдөнө. Аллах Таалад уучлал гуйна [11].

Өвчтэй хүн цаашид архаг өвчнөөсөө эдгэрвэл, сул дорой хүн хүчээ сэлбэвэл, өмнө нь өгсөн фидия хүчингүй болж, казаг нөхөх үүрэгтэй [12]. Өөрөөр хэлбэл, өмнөх мацгийнхаа казаг нөхнө. Учир нь фидия өгөхийн тулд өвчний сул дорой байдал нас баралт хүртэл үргэлжлэх ёстой [13].

Асуулт: Хүн чихрийн шижин өвчтэй болж, мацаг барьж чадахгүй бол яах вэ?

Хариулт: Өвчин бол мацаг барихгүй байхыг зөвшөөрдөг шалтгаануудын нэг. Имам Насәфи «Кәнзу әд-Дақайқ» номондоо: «Өвчин хүндрэхээс айвал мацгаа тайлахыг зөвшөөрнө» [14] гэжээ.

Гэхдээ энэ өвчнийг хоёр ангилна:

1. Нэгдүгээрт: Эдгэрдэг өвчин. Энэ тохиолдолд мацгаа тайлж болно. Эдгэрсний дараа казаг нөхнө. Аллах Таала «Бакара» сүргийн 184-р аятд: «Хэрэв өвчтэй эсвэл аян замд яваа хүн мацаг барьж чадахгүй бол, (каза болсон өдрүүдээ) өөр үед нөхөж бариг» гэжээ.

2. Хоёрдугаарт: Мацаг барих чадваргүй, архаг (хроник) өвчин. Энэ тохиолдолд мацаг барихгүй, өдөр бүр фидия өгнө. Аллах Таала дээрх аятын үргэлжлэлд: «Мацаг барихад бэрхшээлтэй (өндөр настай болон архаг өвчтэй) хүмүүс казаг болгосон өдөр бүрт нэг ядуу хүнд хоол өгөх ёстой» гэжээ.

«Рамадан мацагтай холбоотой фатва» номоос

• [1] «Радду әл-мухтар», 3/403-404.

• [2] «Әл-Фәтәуа әт-Татархания фил-фиқһи әл-ханафи», 2/114.

• [3] «Бақара» сүресі, 184-аят.

• [4] Абдулхамид Махмуд Туһмаз, «әл-фиқһ әл-ханафи фи сәубиһи әл-жәдид», 1/437.

• [5] «Радду әл-мухтар», 3/410. Абдулхамид Махмуд Туһмаз, «әл-фиқһ әл-ханафи фи сәубиһи әл-жәдид», 1/442.

• [6] «Әл-Һидая шарху бидаяту әл-мубтади мәғә шархи әл-әлләмәти Абдулхаи әл-Ләкнәуи», 2/270. «Радду әл-мұхтар», 3/410.

• [7] «Бақара» сүресі, 184-аят.

• [8] Әт-Таһанауи, «Иғләу әс-сунән», 6/2891. Бұхари, №4505.

• [9] «Фәтәуа әт-Тарахания», 2/117.

• [10] «Радду әл-мухтар», 2/427. «Әл-Бәхру әр-райық шарху кәнз әд-дәқайық», 2/308.

• [11] Абдулхамид Махмуд Туһмаз, «әл-фиқһ әл-ханафи фи сәубиһи әл-жәдид», 1/442-443.

• [12] «Әл-Фәтауа әл-һиндия», 1/227.

• [13] «Әл-Һидая шарху бидаяту әл-мубтади мәғә шархи әл-әлләмәти Абдулхаи әл-Ләкнәуи», 2/270. «Радду әл-мухтар», 3/410.

• [14] «Кәнзу әд-дақайқ», 28-бет.