Пранк хийх нь зөв үү?

"Пранк" гэж хүнийг эвгүй, зохисгүй байдалд оруулах, хуурах зорилгоор тоглоом хийхийг хэлдэг. Ийм тоглоом зохион байгуулдаг хүнийг пранкер (тоглоомчин) гэж нэрлэдэг.

Ихэнх тоглоом, пранк нь бусдыг айлгах, эсвэл гайхшруулахтай холбоотой байдаг. Ийм үйлдэл нь хүний эрүүл мэнд, гэр бүл, найз нөхөд, төрөл садны харилцаанд сөргөөр нөлөөлдөг. Тиймээс Исламын шашинд бусдыг айлгахыг зөвшөөрдөггүй.

Хадисуудын нэгэнд ийм явдал гардаг. Сахаб нар Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) хамт аялж явахдаа нэг нь унтаж байв. Нөгөө нь тоглоом хийх гэж унтаж буй сахабын сумыг нь нуув. Сахаб сэрээд сумаа олж чадахгүй айж сандарна. Тэр үед эргэн тойрныхон нь инээлдэнэ. Энэ явдлыг сонссон Аллахын Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг): "Мусульман хүн өөр мусульманыг айлгаж болохгүй" гэж сургасан байдаг (Абу Дауд).

Имам Зәркаши (Аллах түүнийг өршөөг) энэ асуудлыг ингэж тайлбарласан: "Тоглоомоор ч байсан, хүний эд зүйлийг авах нь хориотой. Буцааж өгөх зорилготой байсан ч, эзнээс нь асуухгүйгээр тоглоомоор авахыг хориглодог. Учир нь энэ үйлдэл үнэн гэж тооцогддог. Мусульман ах нь эд зүйлээ алдсан гэж бодож магадгүй. Энэ нь түүнийг айлгадаг" гэжээ (Тухфат ул-мухтаж, 10/287).

Үүнээс гадна худал хэлэх нь тоглоом байсан ч худал хэвээрээ үлдэнэ. Тоглоомоор ч гэсэн худал хэлж болохгүй.

Элч (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг): "Хүмүүсийг инээлгэхийн тулд худал хэлдэг хүнд гай ирэг, гай ирэг!" гэжээ (Абу Дауд).

Өөр нэг хадист Элч Мухаммад (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) ингэж хэлсэн: "Үнэндээ, бусдыг дооглосон хүмүүст диваажингийн хаалгыг нээж, нэгэнд нь: 'Энд ир' гэж хэлнэ. Тэр айж, хаалганы дэргэд очиход хаалгыг нь хаана. Дараа нь өөр хаалгыг нээж: 'Түргэн энд ир' гэж дуудна. Тэр дахин хаалганы дэргэд очиход хаана. 'Энд ир' гэсэн үгийг сонсоод, нээлттэй хаалганд дахин дахин очсоор л байх болно" (Ибн Абу Дунья).

Мөн хэтэрхий их инээд, зохисгүй тоглоом нь Аллахыг дурсахаас, шашны үүргээс хөндийрүүлж, зүрхийг хатууруулж, зөрчил, өш хонзон, хүний нэр төрийг унагахад хүргэдэг.

Бэлтгэсэн Хасан АМАНКУЛ

"Мунара" сонин, №4, 2022 он