Солонгын үслэг өмсөхийг зөвшөөрдөг үү?

Дэлхий дээрх бүх зүйлс хүний тав тухтай амьдрахад зориулагдсан бөгөөд энэ нь Бурханы бидэнд өгсөн нигүүлсэл, бэлэг юм. Хүн төрөлхтөн энэ нигүүлслээсээ төрсөн цагаасаа эхлэн ашигладаг.

Бүтээгч Эзэний хүн төрөлхтөнд зориулсан хязгааргүй нигүүлслийн дотор амьтад ч багтдаг. Хүмүүс амьтны махыг идэж, сүүг нь ууж, арьс ноосыг нь ашигладаг.

Кур'анд: «Ямар ч эргэлзээгүй, мал сүрэгт та нарт онцгой сургамж бий. Бид та нарт тэдний дотроос гардаг сүүг ундаа болгон өгдөг. Тэдгээр амьтдад өөр олон ашиг бий, мөн та нар мах, өөхийг нь иддэг. Мөн тэдгээр амьтад болон хөлөг онгоцонд сууж, хүссэн газартаа хүрдэг» гэжээ («Мүминун» сүрэг, 21-22 дугаар аят).

Өнөө үед синтетик материал, хиймэл арьс өргөн хэрэглэгддэг ч байгалийн үслэг, ноосны эрэлт багасдаггүй. Өвлийн улиралд залуу охид, ахимаг насны эмэгтэйчүүдийн дуртай нь – солонгын үслэг. Юуны өмнө энэ нь хүйтэнд тэсвэртэй, хөнгөн байдаг. Мөн хүн бүр цаг үеийн дагуу гоё сайхан хувцаслах дуртай. Харин сайхан үслэг хүний өнгө төрхийг тодруулж, гоо үзэсгэлэнг нь нэмэгдүүлж, сэтгэл санааг нь өргөдөг. Энэ талаар монголчуудын «хүний гоёл – даавуу» гэх үг санаанд орно.

Гэсэн ч шариатын хувьд хэрэглэж болох арьс аль амьтных вэ гэдэг нь чухал. Хэрэглээний хувьд арьсыг гурван төрөлд ангилж үздэг:

1. Махыг нь иддэг бөгөөд шариатын шаардлагын дагуу нядалсан малын арьс. Жишээ нь, хонь, ямаа, үхэр, тэмээ, туулай болон бусад мах нь халал амьтдын арьс нь боловсруулаагүй байсан ч цэвэрт тооцогдоно.

2. Махыг нь иддэг ч шариатын дагуу нядалаагүй мал, сэг зэм, махыг нь иддэггүй амьтан болон махчин амьтдын арьс. Жишээ нь, нохой, чоно, баавгай, үнэг, солонго, булга болон мах нь хориотой амьтад. Эдгээрийн арьс нь бузар (цэвэр бус) тооцогддог. Түүхий арьсыг хэрэглэхийг хориглодог ч боловсруулсны дараа хэрэглэхийг зөвшөөрдөг.

3. Огт хэрэглэх боломжгүй арьс бол гахайн арьс. Учир нь энэ нь илт хориотой.

Манай мазхабын хувьд солонгын мах – хориотой. Учир нь энэ нь мэрэгч амьтдын бүлэгт багтдаг. Солонго өвс, улиас, хус, зэгсний навч иддэг бөгөөд заримдаа шавьжаар хооллодог. Тиймээс үүнийг махчин амьтдын ангилалд оруулж болно. Мөн солонго нь жигшмээр, таагүй амьтан гэж үздэг.

Кур'ан Кэримд: «(Аллах Таала) тэдэнд цэвэр хоолыг халал болгож, жигшмээр зүйлсийг хориглодог» гэжээ («Ағраф» сүрэг, 157 дугаар аят).

Гэсэн ч солонгын арьс боловсруулснаар цэвэр болдог. Учир нь шариатын дагуу гахайн арьснаас бусад бүх боловсруулсан арьс цэвэрт тооцогддог. Ийм боловсруулсан арьсаар хийсэн хувцсаар намаз унших, түүнээс хийсэн савнаас тахил авч болохыг зөвшөөрдөг («Һидая», 1/328).

Гэхдээ хадисуудад Пайгамбар (түүнд Аллахын энэрэл, амар амгалан байг) зэрлэг амьтдыг зовоож алахаас татгалзахыг (Мүслім), арьсыг нь хэрэглэхээс цээрлэхийг (Әбу Дәуіт, Тирмизи, Нәсаи) болон зарим эрдэмтэй сахаб нар ийм амьтдын арьсыг боловсруулсны дараа ч хэрэглэх, түүгээр хувцас хийхийг таашаадаггүй байсныг (Тирмизи) дурдсан. Харин Имам Мухаммад (Аллах түүнийг өршөөг) «Солонгын үслэг өмсөхөд гэмгүй. Гэхдээ нэр төр, гайхуулал, бусдын анхаарлыг татах зорилгоор өмсөх нь сайн биш» гэжээ («Фәтауа Һиндия, 5/384»).

Хасан Аманқул,

«Мунара» сонин, №17, 2020 он