Тәжуид зааж сургаж, төлбөр авах нь зөв үү?

Аллах Таала: "Куроныг уянгатайгаар унш" гэж айлдсан байдаг ("Муззаммил" сүрэг, 4-р аят). Куроны уянгатай уншина гэдэг нь үсэг бүрийг зөв дуудлагаар, аят бүрийг ялгаж, тәжуидийн дүрэмд нийцүүлэн уншихыг хэлдэг.

Жабриил тэнгэрэлч Мухаммад (с.а.в)-д Куроны уянгатай уншихыг заасан. Дараа нь Пайгамбар маань (с.а.в) үүнийг сахаб нарт яг тэр хэлбэрээр дамжуулсан. Энэ уламжлал өнөөдрийг хүртэл хадгалагдан ирсэн.

Кари нар Курон унших дүрмийг эмхэтгэж, ном болгон бичсэн. Эдгээр дүрмийн цогцыг тәжуид гэж нэрлэдэг. "Тәжуид" гэдэг нь аливаа зүйлийг зөв, сайхан хийх гэсэн утгатай. Мусульман хүн бүр тәжуидийн дүрмийг баримтлан Курон унших, мөн тәжуидийн мэдлэгтэй каригаас сурах үүрэгтэй.

Пайгамбар маань (с.а.в): "Танай хамгийн сайн хүн бол Куроныг сурсан, мөн бусдад заасан хүн" гэжээ (Бухари, Абу Дауд, Тирмизи). Мөн эрдэмтэд Курон заадаг, уншдаг хүнийг Аллах болон Түүний элчийн залгамжлагч гэж нэрлэсэн.

Исламын анхны гурван зуунд Куроныг төлбөртэй заах ойлголт байгаагүй. Ханафи мазхабын эрдэмтэд энэ талаар Пайгамбарын (с.а.в) дараах үгийг үндэслэсэн: "Курон унш, гэхдээ түүнийг амьжиргааны хэрэгсэл болгохгүй бай" (Ахмад). Тухайн үед мусульманчуудын сэтгэл их байсан тул Курон заахыг зөвхөн шүтлэг, мусульман хүний үүрэг гэж үздэг байв.

Өөр нэг хадист Убада ибн Самит (р.а): "Суффа хүмүүс (шүтлэгтэн сахабууд)-д Курон заасан. Тэдний нэг нь надад садака өгсөн. Би түүнд: 'Энэ бол эд хөрөнгө биш, гэхдээ Аллахын замд ашиглана' гэж хэлсэн. Энэ талаар Аллахын элчээс (с.а.в) асуухад, тэрээр: 'Хэрвээ Аллах чамд галаар хийсэн хүзүүвч зүүхийг хүсвэл ав' гэжээ (Абу Дауд, Ибн Мажа).

Азан дуудах, имам хийх, Курон заах зэрэг ибадатад төлбөр авах нь зөв биш гэж үздэг байв. Гэвч өнөө үед үүнийг зөвшөөрсөн фатва гарсан (Фатху бабил-гиная, 3/56). Учир нь сүүлийн үед төлбөргүй Курон заах хүн цөөрсөн нь шашны мэдлэг суларч болзошгүйд хүргэсэн. Иймд сүүлийн үеийн эрдэмтдийн фатвагаар Курон болон зайлшгүй хэрэгтэй мэдлэгийг заадаг багшид улс төлбөр олгодог болсон бөгөөд төлбөртэй Курон заахыг зөвшөөрдөг болсон. Үүнд "Цаг үе өөрчлөгдвөл шариатын шийдвэр ч өөрчлөгдөж болно" гэсэн фиқхийн зарчим нотолгоо болдог.

Хасан Аманқул,

"Мунара" сонин, №11, 2020 он