Таравих намаз хэдэн рак'ат вэ?

Хэзрэт Пэйгамбар (с.а.с.)-ын таравих намазыг хэдэн рак'атаар үйлддэг байсан талаар санал нэгтэй уламжлал байхгүй. Зарим уламжлалд тэрээр витр намазыг оролцуулан хорин гурван рак'ат таравих үйлдсэн гэж дурдагддаг ч (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннеф, 2/164 [7692]; Бейхаки, әс-Сүнәнүл-күбра, 2/698 [4286]) эдгээрийг фукаха өөр өөрөөр тайлбарласан байдаг. Иймд энэ талаар Хэзрэт Айшагийн, Хэзрэт Пэйгамбар (с.а.с.)-ын Рамадан сард шөнө үйлддэг намазын тухай хадис болон Хэзрэт Өмерийн таравихыг жамаатаар үйлдүүлж эхэлсэн тухай мэдээнээс үндэслэн дүгнэлт гаргахыг оролдсон байна.

Расулуллах (с.а.с.)-ын Рамадан сард шөнө үйлддэг намазын талаар асуухад, Хэзрэт Айша: “Расулуллах Рамадан болон Рамадан бусад шөнүүдэд арван нэгэн рак'атаас илүү (нафил намаз) үйлдээгүй.” (Бухари, Тахажжуд, 16 [1147]; Муслим, Салату’л-Мусафирин, 125 [738]) гэж хариулсан байдаг. Өөр нэг уламжлалд энэ тоог арван гурав гэж дурдсан байдаг (Муслим, Салату’л-Мусафирин, 123-124). Юуны өмнө энэ хадис таравих намазын тухай гэдэг нь тодорхой бус. Мөн Хэзрэт Айша, Аллахын элч Рамадан болон бусад шөнүүдэд арван нэг эсвэл арван гурван рак'ат намаз үйлддэг байсан гэж дурдсан нь, түүний таравихаас гадна тогтмол үйлддэг шөнийн намаз байсан болохыг харуулж байна. Үнэндээ Куръан Кэримд ч: “Шөнийн нэг хэсэгт сэрж, зөвхөн чамд зориулагдсан нафил намаз үйлд. Магадгүй Рабб чинь чамайг магтаалтай байр сууринд хүргэнэ.” (әл-Исра, 17/79) гэж айлдсан байдаг.

Дээр дурдсан зүйлсээс харахад, уг асуултыг Рамадан сард Хэзрэт Пэйгамбарын бусад ибадатуудын адил шөнийн намазанд нэмэгдэл байсан эсэхийг мэдэх зорилгоор тавьсан бөгөөд таравих намазтай холбоогүй болох нь ойлгогдож байна. Хэзрэт Айшагаас уламжлагдсан: “Расулуллах (с.а.с.) Рамаданы сүүлийн арван хоногт шөнүүдээ (ибадат ба зикрээр) сэргээж, гэр бүлээ сэрээж, ибадатдаа илүү их анхаардаг байсан.” (Муслим, И‘тикаф, 7-8 [1174-1175]; мөн үз. Бухари, Фазлу лейләтүл-кадр, 5 [2024]) хадис энэ үзлийг дэмждэг. Мөн энэ хадис таравихыг зөвшөөрөхөөс өмнө эсвэл дараа байсан эсэх нь тодорхойгүй.

Хэзрэт Өмерийн үед жамаатаар үйлдсэн таравих намазын рак'атын тооны тухай хорин болон арван нэгэн рак'ат гэсэн хоёр уламжлал бий (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннеф, 2/162-163 [7671-7683-7684]). Манай эх сурвалжуудад Хэзрэт Өмерийн үеийн талаар янз бүрийн уламжлал байдаг ч дараа нь таравих хорин рак'атаар тогтсон бөгөөд өнөөдрийг хүртэл жамаатаар ингэж үйлдсээр ирсэн гэж тэмдэглэсэн байдаг (үз. Ибнүл-Хүмам, Фатхүл-кадир, 1/450; ‘Айни, ‘Умда, 11/126-127; Маверди, әл-Хави, 2/290-291; Шевкани, Нейлүл-автар, 3/53).

Таравих намаз нь Хэзрэт Өмер, Хэзрэт Осман, Хэзрэт Али нарын үеэс эхлэн өнөөдрийг хүртэл жамаатаар хорин рак'атаар үйлдэгдэж ирсэн. Сахаба нараас хэн ч үүнд эсэргүүцээгүй бөгөөд эрдэмтэд ч ийм байдлаар хүлээн зөвшөөрсөн. Өнөө үед, манай улс тэргүүтэй олон исламын оронд таравих намазыг жамаатаар 20 рак'атаар үйлддэг.

Таравих намаз нь нафил ибадат тул фарз мэт үзэх нь зохисгүй. Иймд ядаргаа, завгүй болон бусад шалтгаанаар таравих намазыг гэртээ 8, 10, 12, 14, 16 эсвэл 18 рак'атаар үйлдвэл сүннэт биелсэнд тооцогдоно. Гэсэн ч жамаатад оролцохыг хичээх нь илүү сайн.

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu