Тэтгэврийн шимтгэлээс закят өгч болох уу?

Казахстаны одоогийн тэтгэврийн тогтолцоо олон шатлалт бүтэцтэй. Эхний шат нь улсын төсвөөс санхүүждэг тэтгэврийн төлбөрүүдийг (нийтлэг болон суурь тэтгэвэр) хамардаг.

Хоёрдугаар шат нь ажилтнуудын цалингийн 10%-ийн заавал тэтгэврийн шимтгэл болон аюултай нөхцөлд ажилладаг ажилчдын орлогын 5%-ийн заавал мэргэжлийн тэтгэврийн шимтгэлийг багтаасан хуримтлалын тогтолцоо юм.

Гуравдугаар шат нь сайн дурын тэтгэврийн шимтгэлийн үндсэн дээр хуримтлагдсан тэтгэврийн төлбөрийг хамардаг сайн дурын хуримтлалын тогтолцоо юм.

Ер нь закят өгөх хөрөнгө "бүрэн өмч" байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, закят өгөгч тэр хөрөнгөө бүрэн эзэмшиж, өөрийн хүссэнээр зарцуулах боломжтой, гар дээрээ байх шаардлагатай.

Кур'ан Кэримд: «Тэдний хөрөнгөнөөс закят, садака ав» («Тәубе» сүрэ, 103-аят), «Тэдний хөрөнгөнд гуйлгачин болон садакаас хоцорсон ядууст ч эрх бий» («Зәрият» сүрэ, 19-аят), – гэжээ.

Мөн Пайгамбар маань (түүнд Аллахын энх амгалан, ерөөл нь байх болтугай): «Аллах Таала тэдний хөрөнгөнөөс закят өгөхийг заавал болгож, баянгаас нь авч ядууст өгөхийг тушаасан» гэжээ (Нәсаи).

Тиймээс шариат тэтгэврийн хуримтлалд байгаа мөнгөнөөс закят өгөхийг үүрддэггүй. Учир нь хуулиар заасан тодорхой нөхцлөөс бусад тохиолдолд Казахстаны иргэн өөрийн дансан дахь мөнгөө хугацаанаас өмнө авах эрхгүй.

Ханафи мазхаб-ын үзэл баримтлалаар өнгөрсөн хугацаанд огтхон ч закят өгөхгүй. Мөнгөөр гар дээрээ авсан өдрөөс эхлэн закят тооцогдоно гэжээ («Фатху бабил ғиная», 2/9).

Хазрети Али (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай): «Димар (бүрэн эзэмшилд байхгүй, гар дээр байхгүй) хөрөнгөнөөс закят өгөхгүй» гэжээ.

Учир нь закят өгөх хөрөнгө өсөх боломжтой байх ёстой. Харин өөрийн дураар зарцуулж болохгүй хөрөнгөнд өсөх боломж байхгүй («Һидая», 2/159). Тиймээс тэтгэврийн хуримтлалд байгаа мөнгөнөөс хэн ч закят өгөх үүрэггүй. Харин хугацаа нь болж эсвэл өөр шалтгаанаар тэтгэврийн сангаас гар дээрээ авсан мөнгөнөөс закят өгнө. Хуримтлалд байсан хугацаанд закят тооцохгүй.

Бэлтгэсэн: Хасан АМАНҚҰЛ