Залбирлын цагХагас илүү хугацаанд бэлчээрт маллаж буй хонь, ямаа, үхэр, сарлаг, тэмээ, адуу зэрэг гэрийн тэжээвэр малд зекет өгнө. Гэрийн хэрэгцээнд ашигладаг мал болон илжиг, луус, буга, зээр зэрэг амьтдад зекет үүрэг болохгүй.
Хонь, ямааны нисаб — 40 толгой.
Хонь (ямааны) тоо
1-39 –
40-120 1 хонь (ямаа)
121-200 2 хонь (ямаа)
201-399 3 хонь (ямаа)
400-499 4 хонь (ямаа)
Үүнээс цааш, бүрэн зуун тутамд 1 хонь өгнө. Хонь, ямааг хамтад нь тооцно.
Үхрийн нисаб — 30 толгой.
Үхэр сүргийн тоо
1-29 –
30-39 нэг настай 1 тугал
40-59 хоёр настай 1 тугал
60-69 нэг настай 2 тугал
70-79 нэг настай 1, хоёр настай 1 тугал
80-89 хоёр настай 2 тугал
90-99 нэг настай 3 тугал
100-109 нэг настай 2, хоёр настай 1 тугал
110-119 нэг настай 1, хоёр настай 2 тугал
120-129 нэг настай 4 эсвэл хоёр настай 3 тугал
40-өөс дээш, 60 хүрэх хүртэл хоёр настай 1 тугалаас өөр зүйл өгөхгүй [1]. Үүнээс цааш тоо бүр арван үхэр тутамд өөрчлөгдөнө. Үхэр, сарлаг, тугал, бяруу бүгд хамт тооцогдоно. Зекетэд өгөх тугалын хүйс хамаарахгүй.
Тэмээний нисаб — 5 толгой.
Тэмээний тоо
1-4 –
5-9 1 хонь
10-14 2 хонь
15-19 3 хонь
20-24 4 хонь
25-35 нэг настай ингэ (бинт мәхад)
36-45 хоёр настай ингэ (бинт ләбун)
46-60 гурван настай ингэ (хиққа)
61-75 дөрвөн настай ингэ (жәзаға)
76-90 хоёр настай 2 ингэ (бинт ләбун)
91-120 гурван настай 2 ингэ (хиққа)
Үүнээс цааш, таван тэмээ тутамд 1 хонь, 46 болон 50 тэмээ тутамд гурван настай нэг ингэ нэмнэ.
Адуунд ч зекет өгнө. Адуу нь зөвхөн гүү эсвэл азарга-гүү холимог байж, үнэлгээ нь нисаб хэмжээнд хүрсэн байх ёстой. Дараа нь адууны үнийг мөнгөн дүнгээр тооцож, 2.5% (1/40)-ийг зекетэд өгнө. Тэжээж борддог болон уналганд ашигладаг адуунд зекет үүрэг болохгүй.
Зекетэд өгөх малын оронд мөнгийг нь ч өгч болно. Жилийн эхэнд нисабт хүрсэн мал жилийн турш өсөж үржвэл, зекетийг жилийн эцэст нисабын дагуу тооцож өгнө[2].
Бэлтгэсэн Хасан Аманқул
[1] «Әл-фәтауа ат-татархания фи әл-фиқһ әл-ханафи», 2/6.
[2] «Фатху баб әл-ғиная би шархи китаб ан-нуқая», 2/39.
Энэ материалыг хиймэл оюун ухааны тусламжтай бэлтгэж, редактор хянасан.