Залбирлыг хамтад нь (нэгтгэн) уншиж болох уу?

Тодорхой нөхцлийг хангасан бүх мусульманд өдөрт таван удаагийн залбирлыг гүйцэтгэх нь үүрэг юм. Залбирлуудыг өөр өөр цагт гүйцэтгэхээр заасан байдаг. Куран-и Кэримд: “Залбирлыг итгэгчдэд тодорхой цагуудад гүйцэтгэхээр үүрэг болгосон.” (эн-Ниса, 4/103) гэж айлдсан байдаг. Иймд энгийн нөхцөлд залбирлыг өөрийн цагт нь гүйцэтгэх шаардлагатай. Гэвч үндэслэлтэй шалтгаан гарвал залбирлуудыг нэгтгэн (жам хийж) уншиж болно.

“Хоёр залбирлыг нэгтгэх” гэсэн утгатай “жам” гэдэг нь үдээс хойш болон нар жаргахын залбирлуудыг үдээс хойш эсвэл нар жаргахын цагт, орой болон шөнийн залбирлуудыг орой эсвэл шөнийн цагт хамтад нь уншихыг хэлнэ.

Ханафи мазхабын хувьд жам зөвхөн хажийн үед хамаарна. Арафа (Арифе) өдөр Арафатад үдээс хойшийн залбирлыг урьдчилж, үдийн цагт (жам-и такдим хэлбэрээр) хамтад нь уншина. Мөн өдөр нар жаргахын залбирлыг хойшлуулж, Мүзделифед шөнийн цагт (жам-и таахир) хамтад нь уншина. Үүнээс бусад тохиолдолд залбирлыг нэгтгэн уншихыг зөвшөөрдөггүй. (Касани, Беда’и, 1/127) Бусад мазхабуудад (зарим асуудлаар санал зөрөлдөөнтэй ч) аян зам, бороо, шуурга зэрэг шалтгаанаар үдээс хойш болон нар жаргахын, эсвэл орой болон шөнийн залбирлуудыг жам-и такдим эсвэл жам-и таахир хэлбэрээр хамтад нь уншихыг зөвшөөрдөг. Энэ үзлийн нэг нотолгоо нь Ибн Аббасын өгүүлсэн “Элч (с.а.с.) Табукын аянд үдээс хойш болон нар жаргахын, орой болон шөнийн залбирлуудыг нэгтгэн уншсан.” (Муслим, Салату’л-мусафирин, 51-53 [705-706]) гэсэн мэдээлэл юм. Ханафичууд энэ болон ижил хадисуудад дурдагдсан жам нь зөвхөн хэлбэрийн (нэг залбирлыг цагийн төгсгөлд, дараагийнхыг цагийн эхэнд дараалан унших, хэлбэрийн хувьд нэгтгэх) гэж үздэг. (Муватта’, Салат, 203 [Шейбани Риваят, Баб: 59]; Тахави, Шарх маани’л-асар, 1/162 [978-980]; Ибн Рүшд, Бидаяту’л-мүжтахид, 1/173-174)

Чухал шалтгаан гарсан үед ханафи хүн бусад мазхабыг даган дээрх залбирлуудыг нэгтгэн уншиж болно. Жишээ нь аян замд явах, шалгалтын цаг давхцах, эмч мэс засалд оролцож байх үед залбирлыг цагт нь уншиж чадахгүй бол үдээс хойш болон нар жаргахын, орой болон шөнийн залбирлуудыг жам-и такдим эсвэл жам-и таахир хэлбэрээр уншиж болно.

Залбирлыг нэгтгэн унших гэж байгаа хүн эдгээр залбирлыг дараалан, зөв дарааллаар нь уншина; хоёр фарзын хооронд суннат уншихгүй, өөр зүйлд анхаарахгүй. Үдээс хойш болон нар жаргахын фарзуудыг үдээс хойш эсвэл нар жаргахын цагт, орой болон шөнийн фарзуудыг орой эсвэл шөнийн цагт дараалан, завсарлагагүй уншина. Өглөөний залбирлыг шөнө эсвэл үдээс хойшийн аль нэгтэй нэгтгэж болохгүй, мөн үдээс хойшыг орой эсвэл шөнийн, эсвэл шөнийг өглөөний залбирлуудтай нэгтгэж болохгүй.

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu