ЗЕКЕТ АВАХ ЭРХТЭЙ ХЭН БЭ?

Шариатын дагуу өдөр тутмын хэрэглээний үндсэн хэрэгцээ болон өр зээлээсээ илүү нисаб хэмжээнд хүрсэн хөрөнгөтэй, насанд хүрсэн, эрүүл ухаантай, мусульман хүн жилд нэг удаа закат өгөх нь заавал биелүүлэх үүрэг юм. Закат авах хүмүүсийг Аллах Таала "Таўба" сүрэгийн 60-р аятад тодорхой заасан байдаг:

«Үнэхээр садака (закат) нь ядууст, гачигдалтай хүмүүст, закат цуглуулагчдад, шинээр исламд орсон хүмүүст, боолуудад, өртэй хүмүүст, Аллахын замд явж буй хүмүүст, аялагч нүүдэлчдэд зориулагдана» гэжээ.

Зияд бин Харис (Аллах түүнд сэтгэл хангалуун байх болтугай)-аас уламжлагдсан нэг хадист нэг хүн Пайгамбар (Аллахын энх амгалан, ерөөл түүнд байх болтугай)-аас өөрт нь закат өгөхийг хүссэн тухай өгүүлдэг. Тэгэхэд Аллахын элч:

«Аллах Таала закатын асуудалд Пайгамбар ч, өөр хүн ч өөрийнхөөрөө шийдэхийг зөвшөөрдөггүй. Учир нь Коранд закатыг найман бүлгийн хүмүүст өгөх ёстой гэж заасан. Хэрэв чи эдгээр найман бүлгийн нэгэнд багтаж байвал, чиний эрхийг өгнө»

Тэгэхээр закатыг найман бүлгийн хүмүүст өгдөг. Тэд бол: ядуус, гачигдалтай хүмүүс, закат цуглуулагчид, шинээр исламд орсон хүмүүс, эрх чөлөөгөө олохыг хүссэн боолууд, өртэй хүмүүс, Аллахын замд явж буй хүмүүс, ядуу аялагчид.

Закатыг өөр шашны хүмүүст (мусульман биш хүмүүст), баян хүмүүст болон тэдний хүүхдүүдэд, эцэг эх, өвөө эмээ, үр хүүхэд (хүүхэд, ач зээ) болон эхнэр нөхөр бие биедээ өгөхийг хориглодог.

Ер нь закат (садака)-ыг хамгийн түрүүнд ах дүүс, эгч дүүс болон тэдний хүүхдүүд, эцгийн талаас ах эгч нар болон тэдний хүүхдүүд, нагац ах эгч болон тэдний хүүхдүүд, төрөл садан, хөршүүд, хамт ажиллагсад, нэг тосгон эсвэл хотод амьдардаг хүмүүст (хэрвээ тэд закат авах эрхтэй бол) өгөх нь илүү зохистой.

Садака, закат өгөхдөө дээр дурдсанчлан хамгийн түрүүнд төрөл садан, хөршүүдээсээ эхэлнэ. Хэрвээ тэд закат авах эрхгүй бол тухайн орон нутгийн ядууст болон бусад эрх бүхий хүмүүст өгөх ёстой. Ямар ч шалтгаангүйгээр закатыг өөр газар руу илгээх нь макрух буюу зохимжгүйд тооцогдоно. Харин өөр газар закат авах эрхтэй төрөл садан гэх мэт онцгой нөхцөл байвал, закатыг өөр газар руу илгээхийг зөвшөөрдөг.

Медет КУРМАШУЛЫ,

Монголын Исламын Шашны Зөвлөлийн шариатын болон фатвагийн мэргэжилтэн

"Иман" сэтгүүл, №12, 2023 он