Зогсож чадахгүй эсвэл сажда хийж чадахгүй хүн хэрхэн намаз унших вэ?

Намазын үүрэг нь Куран, Сүннэт болон ижмаагаар батлагдсан. Куран-и Кэримд “Намаз бол итгэгчдэд тогтоосон цаг хугацаанд заавал биелүүлэх үүрэг юм.” (эн-Ниса, 4/103) болон “Намазыг зөв зохистойгоор үйлд.” (эл-Бакара, 2/43) гэж айлдсан. Элч Пайгамбар (с.а.с.) намазыг “шашны тулгуур багана” (Ахмед б. Ханбел, Мүснэд, 5/231 [22069]; Тирмизи, Имэн, 8 [2616]) гэж тодорхойлж, “хамгийн сайн үйл” (Ибн Мажа, Тахарет, 4 [277]) хэмээн нэрлэсэн бөгөөд амьдралын өдөрт хамгийн түрүүнд асуух үйл бол намаз байхыг мэдэгдсэн. (Несаий, Салят, 9 [465]) Элч Пайгамбар (с.а.с.) “Хэн намазыг зориуд орхивол Аллах болон Түүний Элчийн хамгаалалтаас гарна.” (Ахмед б. Ханбел, эл-Мүснэд, 6/421 [27404]; Ибн Мажа, Фитен, 23 [4034]) гэж айлдсан. Иймээс намазыг орхих ёсгүй бөгөөд иматай ч болтугай заавал үйлдэх ёстой.

Намазын үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүд Куран болон Сүннэтэд тодорхойлогдсон бөгөөд хэрхэн үйлдэхийг Элч Пайгамбар (с.а.с.) үгээр болон үйлдлээрээ зааж өгсөн. Эдгээр бүрэлдэхүүнд ифтитах такбир, кыям, кырат, руку, сажда болон ка’де-и ахир багтдаг. Куран-и Кэримд “Аллахад чин сэтгэлээсээ захирагдан намаз үйлд.” (эл-Бакара, 2/238), “Итгэгчид ээ, руку хий, сажда хий, Эзэндээ шүтэн мөргөж, сайн үйл хий, ингэснээр аврагдана.” (эл-Хаж, 22/77) гэж айлдсан. Элч Пайгамбар (с.а.с.) намаз зааж байсан нэг сахабад, эцэст нь ташаххүд хэрхэн хийхийг үзүүлээд “Үүнийг хийвэл намаз чинь бүрэн болно.” гэжээ. (Тирмизи, Салят, 226 [302])

Намазын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн аль нэгийг шалтгаангүйгээр орхивол намаз хүчинтэй болохгүй. Гэвч шашинд үүрэг хариуцлага нь хүний чадварт нийцүүлэн тогтоогдсон (эл-Бакара, 2/286), хүч чадалд хэтэрхий хүнд, бэрхшээлтэй нөхцөлд хөнгөлөлт үзүүлсэн байдаг (эл-Бакара, 2/185). Элч Пайгамбар (с.а.с.) хэрхэн намаз үйлдэхийг асуусан өвчтэй сахабад “Намазаа зогсоо хий. Хэрвээ чадахгүй бол сууж, тэр ч бас боломжгүй бол хажуу талаараа хэвтэж хий.” (Бухари, Таксиру’с-салят, 19 [1117]) гэж айлдсан. Намазын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг биелүүлэхэд саад болж буй өвчин эмгэг нь хөнгөлөлтийн шалтгаан болдог.

Иймд;

1. Намазыг зогсоо үйлдэж чадахгүй хүн сууж үйлдэнэ. Хэрэв сажда хийж чадах бол руку хийхдээ бага зэрэг бөхийж, саждагаа дух, хамраа газар хүргэж, жинхэнэ хэлбэрээр гүйцэтгэнэ. Хэрэв сажда ч хийж чадахгүй бол руку, саждагаа иматай (дохиогоор) гүйцэтгэнэ. Руку, саждаг иматай хийхэд саждагийн бөхийлт нь рукугийнхаас илүү доош байх ёстой.

2. Зогсож чадах ч сажда хийж чадахгүй хүн намазаа газар эсвэл сандал дээр сууж иматай үйлдэж болохоос гадна кыям, рукугаа хэвийн хийж, саждагаа иматай орлуулж болно.

3. Эхний ракъатыг кыям, руку, саждагаар гүйцэтгэж чадаж байгаа ч дараагийн ракъатуудад босож чадахгүй бол бусад ракъатыг сууж, рукугаа бага зэрэг бөхийж, саждагаа жинхэнэ хэлбэрээр хийж намазаа дуусгана.

4. Зогсож, руку хийж чадах ч газар сууж чадахгүй хүн намазаа зогсоо эхэлж, руку хийсний дараа саждагаа сандал гэх мэт дээр сууж иматай гүйцэтгэж болохоос гадна бүх намазаа сандал дээр сууж иматай ч хийж болно.

Хүн шүтлэгээ чин сэтгэлээсээ, үнэнчээр үйлдэх ёстой бөгөөд намазыг хэлбэрийн шаардлагыг аль болох анхаарч, хичээнгүйлэн гүйцэтгэх хэрэгтэй. Намазыг жинхэнэ хэлбэрээр үйлдэхэд саад болохгүй хөнгөн биеийн зовиурыг энэ талаар шалтгаан гэж үзэх ёсгүй.

Нөгөө талаар сандал дээр эсвэл сууж намаз үйлдэх нь сүмд жамааттай хамтрахад саад болохгүй. Ийм байдлаар намаз үйлдэж буй хүмүүс мөрний эгнээнд оролцох ёстой. Эдгээр хүмүүс сандлаа өөрийн эгнээнд байрлуулж, арын эгнээнд байгаа хүмүүсийн саждад саад болохгүй байх хэрэгтэй. Мөн сүмд эгнээ бүрт тогтмол суудал хийх нь зохимжгүй. Учир нь энэ нь эгнээнд хамрагдахад саад болохоос гадна сүмийн ёс зүй, соёлд нийцэхгүй.

Эх сурвалж: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu