Агар Қуръонро дар намоз хато бихонад, оё намоз фасод мешавад?

Дар асл, ҳангоми намоз оятҳои Қуръон бояд мувофиқи қоидаҳои таҷвид дуруст хонда шаванд. Яъне шахсе, ки намоз мехонад, бояд ҳангоми қироати Қуръон ба дуруст талаффуз шудани ҳарфҳо (махраҷ), ҳаракати охири калимаҳо (иғроб), хондани ташдид ва танвин, ҳарфҳои маддӣ, қоидаҳои қалқала, идғом, иқлоб ва васл диққат диҳад. Зеро бо хато хондани оят маънои он метавонад тағйир ёбад. Агар маънои оят тағйир ёбад, эҳтимол дорад намоз фасод шавад.

Аммо агар ҳангоми қироати Қуръон хатои ҷиддӣ накунад, яъне маънои оят ба маънои баръакс ё мухолифи дин ва шариат табдил наёбад, олимони ҳанафӣ чунин намозро саҳеҳ мешуморанд (Фатавои Қозихон, 1/87). Масалан, агар дар сураи «Фотиҳа» калимаи «ал-хамду»-ро ба хатогӣ «ал-хамда» ё «ал-хамаду» бихонад, намоз фасод намешавад, зеро маъно тағйир намеёбад. Ҳамчунин, агар калимаи «наъбуду»-ро ба ҷойи «наъбаду» ё «наъбиду» бихонад, намоз фасод намешавад. Аммо агар оятро қасдан хато бихонад, намоз фасод мешавад ва гуноҳи бузург мекунад.

Агар як ҳарфро ба ҷои ҳарфи дигар бихонад, вале маъно тағйир наёбад, намоз фасод намешавад. Масалан, ба ҷои «иннал муслимина» «иннал муслимуна» хондан, яъне «я»-ро ба ҷои «вав» хондан.

Агар дар ояти «иннаш шайтона янзағу байнаҳум» калимаи «янзағу»-ро ба ҷойи «янзаъу» (ғайнро айн) бихонад, намоз фасод намешавад.

Дар оят омадааст: «Ҳақиқатан, шайтон ҳамеша байни онҳо ҷудоӣ меандозад» («Исро», ояти 53).

Агар ғайнро ба айн иваз кунад, маънои «шайтон мехоҳад байни онҳо ҷудоӣ андозад» ба вуҷуд меояд, ки ин хатои ҷиддӣ ҳисоб намешавад, зеро маънои аслӣ низ ҳамин аст.

Агар дар Қуръон ба ҷои «ал-Қонитина» (мардони итоаткор) ҳарфи «та»-ро бо «то» иваз карда «ал-Қонитуна» (мардони ноумед) бихонад, намоз фасод мешавад («Аҳзоб», ояти 35).

Агар ҳарфҳоро иваз карда маънои оятро дигар кунад, эҳтимол дорад намоз фасод шавад. Масалан, агар ба ҷои «фасухқол ли асҳобис саъир» (сокинони дӯзах аз раҳмати Худо дур бошанд) «фасухқол ли асҳобиш шаъир» (сокинони ҷав аз раҳмати Худо дур бошанд), яъне «син»-ро ба «шин» иваз кунад.

Агар дар намоз дар ояти «фаррот мин қасваро» (аз шер гурехт) калимаи «қасваро»-ро ба ҷои «каусаро» (зарфе аз най) бихонад, намоз фасод мешавад («Муддассир», ояти 51). Албатта, чунин хатоҳо ҳангоми намоз рух дода метавонанд. Аз ин рӯ, лозим аст, ки Қуръонро дуруст аз ёд кунед ва ҳангоми намоз онро бе хато бихонед. Агар оятро хато бихонед, ҳалли онро аз имомони донишманд пурсед.

Ҳасан АМАНҚУЛ,

Рӯзномаи «Мунара», №7, соли 2023