Далели қазо кардани намоз чист?

Дар Қуръон ба таври рӯшан дар бораи қазо кардани намозҳое, ки дар вақти худ хонда нашудаанд, изҳори возеҳ нест, аммо Паёмбари Акрам (с.а.с.) намозҳое, ки дар вақти худ хонда натавонистааст, қазо кардааст ва ба саҳоба низ инро тавсия додааст. Расули Акрам (с.а.с.) фармудааст: «Ҳар кӣ намозро фаромӯш кунад ё хоб равад, ҳар гоҳ ба ёд оварад, онро бигузорад. Кафорати он танҳо ҳамин аст.» (Муслим, Масоҷид, 315 [684]; ниг. Бухорӣ, Мавоқиту-с-салот, 37 [597]). Ҳамчунин Паёмбар (с.а.с.) дар ҷанги Хандақ бинобар шиддати ҷанг натавонист намози асрро бихонад; баъд аз он дуо кард: «Онҳо моро аз намози аср боздоштанд. Худо хонаҳо ва қабрҳои онҳоро бо оташ пур кунад.» ва намози асрро дар вақти намози мағриб қазо кард. (Муслим, Масоҷид, 205 [627]; ниг. Бухорӣ, Даъавот, 58 [6396]). Ҳамчунин ҳангоми бозгашт аз фатҳи Хайбар, вақте ки дар як ҷо истироҳат карданд, хоб рафтанд ва намози субҳро, ки дар вақти худ хонда натавонистанд, баъд аз тулӯи офтоб қазо карданд. (Муслим, Масоҷид, 309 [680])

Панҷ вақт намози фарз ва намози витр қазо карда мешаванд. Агар намози субҳ қазо шуда бошад ва пеш аз вақти зуҳр қазо карда шавад, суннати он низ қазо мешавад. Ҳамчунин, суннати аввалини чор ракъатии намози зуҳр то вақте ки вақт тамом нашудааст, баъд аз фарзи зуҳр хонда мешавад. Аз тарафи дигар, намозҳое, ки қазо шудаанд, ҳамон тавре ки қазо шудаанд, хонда мешаванд: агар дар сафар қазо шуда бошад, мисли сафарӣ, агар дар муқимӣ қазо шуда бошад, мисли муқимӣ қазо карда мешаванд. (Мавсилӣ, ал-Ихтиёр, 1/63)

Дар бораи қазо кардани намозҳое, ки бе узр, яъне қасдан тарк шудаанд, ҳеҷ ҳадисе вуҷуд надорад. Аммо ин маънои онро надорад, ки қазои намозҳои қасдан таркшуда лозим нест. Зеро Расули Акрам (с.а.с.) ба касе, ки дар моҳи Рамазон қасдан бо ҳамсараш ҳамбистар шуда, рӯзаашро шикастааст, ҳам кафорат ва ҳам қазои рӯзаи он рӯзро фармудааст (Аҳмад ибни Ҳанбал, ал-Муснад, 2/208 [6944-6945]; Байҳақӣ, ас-Сунанул-кубро, 4/382 [8059-8060]), ки ин далел аст бар он ки агар ибодати фарз қасдан тарк шавад, қазои он низ воҷиб аст. Аз тарафи дигар, агар ба эътибор гирем, ки Паёмбар (с.а.с.) намозҳое, ки бинобар узр дар вақти худ хонда натавонистааст, қазо кардааст ва ба саҳоба низ чунин амр кардааст, метавон ба ин натиҷа расид, ки қазо кардани намозҳое, ки бе узр тарк шудаанд, пеш аз ҳама зарурӣ мебошад. (Нававӣ, ал-Маҷмуъ, 3/68)

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu