Дар кадом ҳолатҳо ба ҷои таҳорат тайаммум анҷом дода мешавад?

Тайаммум як амали истисноӣ мебошад, ки дар баъзе ҳолатҳо ба ҷои таҳорат ва ғусл анҷом дода мешавад ва танҳо дар ҳолати мавҷуд будани узр иҷозат дода шудааст. Агар барои таҳорат ва ғусл об пайдо нашавад ё бошад, вале имкони истифодаи он набошад, ба ҷои ҳарду тайаммум анҷом дода мешавад.

Дар оятҳои Қуръон (ан-Нисо, 4/43; ал-Моида, 5/6) ошкоро зикр шудааст, ки тайаммум дар ҳолати набудани об анҷом дода мешавад. Ҳадисҳои марбут ба тайаммум низ ҳукми Қуръонро, ки дар ҳолати набудани об тайаммум иҷозат аст, тасдиқ мекунанд. Чунончи, вақте Расули Худо (с.а.с.) шахсеро дид, ки канор рафта, дар намози ҷамоат иштирок намекунад, пурсид: «Эй фалон! Чаро дар ҷамоат иштирок намекунӣ?» Он мард гуфт: «Эй Расули Худо, ман ҷунуб шудам ва об нест». Паёмбар (с.а.с.) фармуданд: «Хокро истифода кун, он барои ту кофист.» (Бухорӣ, Тайаммум, 9 [348]; Муслим, Масоҷид, 312 [682])

Тайаммум дар ҳолатҳои зерин анҷом дода мешавад:

a) Агар об ба қадри кофӣ барои таҳорат ё ғусл пайдо нашавад,

b) Агар об бошад, вале имкони дастрасӣ ба он набошад,

c) Агар об бошад, вале бинобар сардии шадиди ҳаво ё набудани ҷойи оббозӣ ва монанди ин, имкони истифодаи об набошад,

d) Агар истифодаи об аз ҷиҳати саломатӣ зарар дошта бошад,

e) Агар ҳангоми шустан ё шустани узвҳои таҳорат шахс бемор шавад, бемориаш зиёд шавад ё шифоёбӣ дер шавад,

f) Агар бештар аз нисфи бадан ё узвҳои таҳорат бинобар захм, сӯхтагӣ ва ғайра шуста нашаванд.

Агар шахсе дар камтар аз нисфи узвҳояш захм дошта бошад, узвҳои солимро мешӯяд ва захмҳоро масҳ мекунад. Дар як ривоят омадааст, ки ба шахси ҷунуби захмдор гуфтаанд, ки ғусл кунад, ӯ ҳам ғусл кардааст ва аз ин сабаб фавтидааст. Вақте ин хабар ба Расули Худо (с.а.с.) расид, фармуд: «Онҳоро куштанд! …Ҳол он ки барои ӯ тайаммум кофӣ буд.» (Абу Довуд, Таҳорат, 122 [336])

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu