Дар мавриди масҷидҳое, ки хатогӣ дар қиблаи онҳо муайян шудааст, чӣ бояд кард?

Рӯ овардан ба қибла (истиқболи қибла) аз фарзҳои намоз аст. Касоне, ки дар наздикии Каъба қарор доранд ва онро мебинанд, бояд мустақиман ба сӯи Каъба рӯ оваранд. Ба ақидаи аксари уламои ислом, барои касоне, ки аз Каъба дур ҳастанд, рӯ овардан ба “самти” Каъба кофист. Дар ин маврид, асос бар он аст, ки самти шахси намозгузор аз “ҷиҳати” Каъба пурра берун нарафта бошад. Бинобар ин, каме каҷравӣ ба сиҳҳати намоз зарар намерасонад. (Ибн Раҷаб ал-Ҳанбалӣ, Фатҳу-л-барӣ, 3/66-68; Мардавӣ, ал-Инсоф, 2/9; Ибн Обидин, Радду-л-муҳтор, 1/430) Зеро то вақте ки Каъба ё самти амудии он ба осмон дар доираи рӯи шахс қарор дорад, намозгузор аз қибла каҷ нашудааст. (Ибн Обидин, Радду-л-муҳтор, 1/430) Бинобар ин, то вақте ки шахси намозгузор аз хатти росте, ки ӯро ба Каъба мепайвандад, ба тарафи рост ё чап 45 дараҷа намегардад, аз самти қибла пурра каҷ нашудааст ва ин ҳолат ба сиҳҳати намоз халал намерасонад.

Агар як мусалмон дар масҷид намоз хонад, лозим нест қибларо алоҳида таҳқиқ кунад. Зеро масҷидҳо бо муайян кардани қибла бунёд мешаванд. Бо ин вуҷуд, дар амалияи марбут ба масҷидҳо бояд ин қоидаҳо ба назар гирифта шаванд:

a) Имрӯз, ки самти қибла дақиқ муайян карда мешавад, масҷидҳои нав ё онҳое, ки аз нав сохта мешаванд, бояд ба самти дақиқи Каъба ва меҳробашон мувофиқ ба он сохта шаванд.

b) Дар масҷидҳое, ки дар гузашта сохта шудаанд ва баъдан маълум шудааст, ки ба самти дақиқи Каъба мувофиқ нестанд, намозҳое, ки қаблан хонда шудаанд, саҳеҳанд. Зеро қиблаи ин масҷидҳо мувофиқи шароити замони сохтмон дуруст дониста шуда, намозҳо низ бо ҳамин эътиқод хонда шудаанд. Аммо агар мутахассисон муайян кунанд, ки каҷравӣ аз ҳадди иҷозат (45 дараҷа ва бештар) зиёд аст, бояд ин ҳолат ҳарчи зудтар ва бо роҳи мувофиқ ислоҳ карда шавад. Пас аз муайян шудани каҷравии 45 дараҷа ва бештар, намозҳое, ки ба он самт қасдан хонда мешаванд, саҳеҳ нестанд.

c) Агар мувофиқи ташхиси мутахассисон, ки аз ҷониби мақомот анҷом дода шудааст, дараҷаи каҷравӣ дар масҷид аз ҳадди иҷозат (камтар аз 45 дараҷа) камтар бошад, намозҳое, ки дар он хонда мешаванд, саҳеҳанд. Бо ин вуҷуд, барои аз байн бурдани ихтилоф миёни ҷамоат, бояд дар доираи имконот бо тағйири дохилии масҷид фарқи кунҷӣ бартараф ё кам карда шавад.

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu