Вақти намозДашном (фаҳш, суханҳои қабеҳ) – ин суханҳои сахт, таҳқиромез ва қабеҳ мебошанд, ки ба корҳои шарманда ва узвҳои шармандаи инсон рабт доранд ва истифодаи онҳо дар шариат сахт манъ шудааст.
Гуфтани дашном ба ахлоқ ва диндорӣ мувофиқ нест. Ин амал шараф ва ҳаёро аз байн мебарад ва дигаронро ба ғазаб меорад. Ҳатто шариати мо таъкид мекунад, ки ҳатто байни ҳамсарону ҳамсар низ бояд дар бораи алоқаи ҷинсӣ, ихроҷи наҷосат ва дигар масъалаҳои шарманда бо суханҳои рамзӣ ва на бо суханҳои ошкоро сухан ронанд. Масалан, дар Қуръони Карим мафҳуми «алоқаи ҷинсӣ» бо калимаҳои рамзии «ламс» (наздик шудан, ҳамроҳ шудан) ифода ёфтааст («Нисо» сура, ояти 43).
«Нисо» сура, ояти 43
Пайғамбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: «Аз гуноҳҳои калонтарин ин аст, ки шахс падару модари худро лаънат кунад». Яке аз саҳобаҳо пурсид: «Эй Расули Худо! Оё инсон чӣ гуна метавонад падару модари худро лаънат кунад?» Пайғамбар ҷавоб доданд: «Шахс падари касеро дашном медиҳад ва он шахс низ дар ҷавоб падару модари ӯро дашном медиҳад (бо ин роҳ шахс ба воситаи дигарон падару модари худро дашном медиҳад)» (Бухорӣ). Аз ин ҳадис маълум мешавад, ки дашном гуноҳ аст.
«Аз гуноҳҳои калонтарин ин аст, ки шахс падару модари худро лаънат кунад» ... «Шахс падари касеро дашном медиҳад ва он шахс низ дар ҷавоб падару модари ӯро дашном медиҳад (бо ин роҳ шахс ба воситаи дигарон падару модари худро дашном медиҳад)»
Ҳамчунин Пайғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: «Касе, ки ба Худо имон дорад, на маломатгар аст, на лаънатгар, на фаҳшгу ва на дашномдиҳанда» (Тирмизӣ). Дар ин ҳадис ба таври равшан гуфта шудааст, ки ҳар шахсе, ки худро мӯъмин медонад, бояд аз чунин хислатҳои зишт пок бошад.
«Касе, ки ба Худо имон дорад, на маломатгар аст, на лаънатгар, на фаҳшгу ва на дашномдиҳанда»
Дар ҳадиси дигар омадааст: «Дар рӯзи қиёмат вазнинтарин чизе, ки дар тарозуи инсон меафтад, ахлоқи нек аст. Худованд ба шахсе, ки суханҳои қабеҳ мегӯяд, ғазаб мекунад» (Насоӣ).
«Дар рӯзи қиёмат вазнинтарин чизе, ки дар тарозуи инсон меафтад, ахлоқи нек аст. Худованд ба шахсе, ки суханҳои қабеҳ мегӯяд, ғазаб мекунад»
Дар гузашта, дар ҷомеаи тоҷикон низ шахсоне, ки дашном медоданд ва дигаронро таҳқир мекарданд, мувофиқи қонунҳои урфу одат ҷазо мегирифтанд («Суннат ва анъанаҳои халқи тоҷик», 2014).
Ҳасан АМОНҚУЛ,
«Мунара» рӯзнома, №2, 2023
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.