«Исм-и Аъзам» чӣ маъно дорад?

Исм-и Аъзам дар луғат маънои «номи бузургтарин»-ро дорад. Дар истилоҳ, ин истилоҳ барои баъзе аз номҳои зеботарини Аллоҳ (ҷ.ҷ.) истифода мешавад. Баъзе аз уламои ислом бар онанд, ки ҳамаи номҳои Аллоҳ аз ҷиҳати фазилат ва бузургӣ баробар ҳастанд, вале гурӯҳи дигар бо таваҷҷуҳ ба ҳадисҳо бар ин ақидаанд, ки баъзе номҳо нисбат ба дигарон бузургтар ва фазилатноктаранд.

Дар баъзе ҳадисҳои Паёмбари Акрам (с.а.с.) аз Исм-и Аъзам ёд шудааст ва гуфта шудааст, ки агар бо ин ном дуо карда шавад, дуо ҳатман қабул мегардад. (ниг. Тирмизӣ, Даъавот, 64-65, 100 [3475-3476, 3544]; Абӯ Довуд, Салот (Дуо), 356 [1493]) Аммо муайян кардани он ки кадом ном бузургтарини Аллоҳ аст, қатъиян имконнопазир аст. Зеро дар баъзе аз ин ҳадисҳо номи «Аллоҳ», дар баъзеи дигар «Раҳмон, Раҳим» (меҳрубон, бахшоянда), «Ҳайюл-Қайюм» (зинда ва нигоҳдорандаи ҳама чиз), «Зул-ҷалоли вал-икром» (соҳиби бузургӣ ва каромат) ҳамчун бузургтарин номи Аллоҳ зикр шудаанд.

Яке аз ҳадисҳои марбут ба ин мавзӯъ чунин аст: «Расули Худо (с.а.с.) шунид, ки шахсе чунин дуо мекунад: “Эй Аллоҳ, ба хотири ин чизҳое, ки ман шаҳодат медиҳам, аз Ту талаб дорам: Ту Аллоҳ ҳастӣ, ки ҷуз Ту маъбуде нест, Ягона ҳастӣ, Самад ҳастӣ (ба ҳеҷ чиз эҳтиёҷ надорӣ, ҳама ба Ту ниёзманданд), фарзанд надорӣ (падари ҳеҷ кас нестӣ), таваллуд нашудаӣ (фарзанди ҳеҷ кас нестӣ), ҳамсар ва монанд надорӣ.” Баъд аз ин, Паёмбар (с.а.с.) фармуданд: “Қасам ба Зоте, ки ҷони ман дар дасти Ӯст, ин шахс бо Исм-и Аъзам аз Аллоҳ талаб кард. Бидонед, ҳар кас бо Исм-и Аъзам дуо кунад, Аллоҳ дуояшро қабул мекунад, ва ҳар кас бо он чизе талаб кунад, (Аллоҳ ҳатман) медиҳад.” (Тирмизӣ, Даъавот, 64 [3475]) Ҳадиси дигар чунин аст: “Як мард чунин дуо кард: “Эй Аллоҳ, ҳамду сано ба Ту, неъматҳоро Ту медиҳӣ, ҷуз Ту маъбуде нест. Ту офаридгори осмонҳо ва замин, соҳиби бузургӣ ва каромат ҳастӣ, Ҳай ва Қайюм ҳастӣ (зинда ва нигоҳдорандаи олам). Бо ин номҳоят аз Ту талаб мекунам!” (Паёмбар (с.а.с.), ки ин дуоро шуниданд, пурсиданд: “Медонед, ки ин мард бо чӣ чиз дуо мекунад?” Гуфтанд: “Аллоҳ ва Расулаш беҳтар медонанд.” Паёмбар идома доданд: “Қасам ба Зоте, ки ҷони ман дар дасти Ӯст, ӯ бо Исм-и Аъзам ба Аллоҳ дуо кард. Он Исм-и Аъзам, ки агар бо он дуо шавад, Аллоҳ қабул мекунад ва агар бо он чизе талаб шавад, медиҳад.” (Насоӣ, Саҳв, 58 [1300]; ниг. Абӯ Довуд, Салот, 356 [1495])

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu