Вақти намозХатна – дар дини Ислом ва ҳамчунин дар анъанаи қазоқҳо маросимест, ки дар он пӯсти пеши узви мардонаи кӯдак бурида мешавад. Ба забони арабӣ "ал-хитан", ва дар забони тиббӣ "циркумцизия" номида мешавад.
Муттахассисони тиббӣ ин амалро барои саломатии инсон муфид медонанд ва таъкид мекунанд, ки хатна метавонад аз бисёр бемориҳое, ки тавассути узви мардона мегузаранд, пешгирӣ кунад. Аз нигоҳи шариат, хатна кардани писарбача – суннати Паёмбари мо (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) мебошад.
Дар ҳадис, хатна яке аз панҷ фитрат (хусусиятҳои фитрӣ)-и инсон зикр шудааст. Аз Абӯ Ҳурайра (Аллоҳ аз ӯ розӣ бод) ривоят шудааст, ки Паёмбар (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) фармудаанд:
«Панҷ чиз аз фитрати инсон аст: хатна кардан, пок кардани мӯйи зери шикам ва зери бағал, гирифтани нохун ва кӯтоҳ кардани муйи рӯй (мурт)» (Бухорӣ, Муслим).
Дар анъанаи мардуми мо, кӯдакро одатан дар синни тоқ, яъне се, панҷ ё ҳафтсолагӣ хатна мекунанд. Аммо дар шариат вақти мушаххаси хатна таъйин нашудааст. Баъзе уламоро бар онанд, ки Паёмбар (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) наберагонаш Ҳасан ва Ҳусайнро дар рӯзи ҳафтуми таваллуд хатна кардаанд ва инро мустаҳаб медонанд. Зеро дар ин синну сол хатна барои кӯдак осонтар аст ва захм зудтар шифо меёбад.
Олими маъруфи мазҳаби ҳанафӣ Ибн Обидин дар асари худ «Ҳошия» менависад: «Имоми Аъзам Абӯ Ҳанифа, чун далели махсусе наёфтааст, вақти мушаххаси шариатии хатнаро муайян накардааст. Баъзе уламои дерини мазҳаби ҳанафӣ хатна карданро дар синни ҳафт то дувоздаҳсолагӣ мувофиқ донистаанд. Зеро кӯдаки ҳафтсола аллакай метавонад мустақилона хӯрад ва пӯшад. Ҳамчунин, дар ҳамин синну сол ба намоз одат кардан низ мустаҳаб аст», – гуфтааст.
Бисёре аз уламои ҳанафӣ дар китоби «Баҳру-р-Роиқ» таъкид кардаанд, ки вақти мушаххаси хатна вуҷуд надорад ва онро аз вақте ки кӯдак метавонад таҳаммул кунад, то балоғат карданаш анҷом додан мумкин аст. Агар кӯдак заиф бошад ва натавонад хатнаро таҳаммул кунад, мумкин аст онро ба вақти дигар ба таъхир гузошт. Агар кӯдак бо хатна таваллуд шавад, дигар лозим нест дубора хатна шавад. Агар бо сабабҳои дигар то балоғат хатна нашуда бошад, бояд ҳарчи зудтар хатна карда шавад.
Хулоса, беҳтар аст хатнаро то расидан ба синни балоғат ба таъхир нагузоранд. Азбаски дар шариат вақти мушаххаси хатна таъйин нашудааст, бояд ба саломатии кӯдак ва қобилияти таҳаммули ӯ таваҷҷуҳ кард. Ҳамчунин, чун хатна масъалаи тиббӣ низ ҳаст, падару модар бояд бо табибон машварат карда, вақти мувофиқро барои хатнаи фарзанди худ интихоб намоянд.
Медет ҚУРМАШУЛӢ,
Маҷаллаи «Имон», №3, соли 2023
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.