Вақти намозТибқи шариат, ҳар як мусалмоне, ки молу мулки ӯ (ба истиснои эҳтиёҷоти асосӣ ва қарзҳояш) ба ҳадди нисоб мерасад, ба синни булуғ расидааст ва ақлаш солим аст, бар ӯ фарз аст, ки соле як бор закот диҳад. Ояте, ки дар он Аллоҳ Таоло дар бораи шахсоне, ки ҳаққи гирифтани закотро доранд, сухан мегӯяд, дар Қуръони Карим, сураи «Тавба», ояти 60 омадааст:
«Ҳақиқатан садақаҳо (закот) барои фақирон, мискинон, ҷамъоваркунандагони закот, навмуслимон, ғуломон, қарздорҳо, дар роҳи Аллоҳ будагон ва мусофирон дода мешавад».
Дар ҳадисе, ки аз Зиёд бин Ҳорис (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) ривоят шудааст, омадааст, ки шахсе назди Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) омада, аз ӯ хоҳиш кард, ки ба ӯ закот диҳад. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармуданд:
«Аллоҳ Таоло дар масъалаи закот на ҳукми Паёмбар ва на ҳукми дигаронро қабул намекунад. Зеро дар Қуръон гуфта шудааст, ки закот ба ҳашт гурӯҳ дода мешавад. Агар ту яке аз ин ҳашт гурӯҳ бошӣ, ҳаққи худро мегирӣ».
Пас закот ба ҳашт гурӯҳ дода мешавад: фақирон, мискинон, ҷамъоваркунандагони закот, навмуслимон, ғуломоне, ки барои озодии худ кӯшиш доранд, қарздорҳо, дар роҳи Аллоҳ будагон ва мусофирони муҳтоҷ.
Закотро ба намояндагони дигар динҳо (яъне ғайримусалмонон), ба сарватмандон ва фарзандони онҳо, ба падару модар, бобову модаркалон, фарзандон (писарон, духтарон, наберагон) ва ҳамсар ба ҳамсар додан мумкин нест.
Умуман, додани закот (ё садақа) аввал ба бародарону хоҳарон ва фарзандони онҳо, амаку амма ва фарзандони онҳо, тағову хола ва фарзандони онҳо, хешу табор, ҳамсояҳо, ҳамкорон ва сокинони як деҳа ё шаҳр (агар онҳо аз гурӯҳи соҳибҳаққи закот бошанд) авлотар аст.
Ҳангоми додани садақа ё закот, тавре ки зикр шуд, аввал бояд аз хешу табор ва ҳамсояҳо сар кард. Агар онҳо аз гурӯҳи соҳибҳаққи закот набошанд, пас ба фақирони дигар ва дигар шахсоне, ки ҳаққи гирифтани закот доранд, дода шавад. Бе сабаби асоснок фиристодани закот ба ҷои дигар макруҳ аст. Танҳо агар дар ҷои дигар хешу табори муҳтоҷ бошад ё ҳолати махсусе бошад, фиристодани закот ба ҷои дигар иҷозат дода мешавад.
Медет ҚУРМАШУЛӢ,
Мутахассиси бахши шариат ва фатвои КМДБ
Маҷаллаи «Имон», №12, соли 2023
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.