Вақти намозМӯъҷиза ҳодисаи ғайриоддиест, ки аз ҷониби Аллоҳ (ҷ.ҷ.) барои исботи дурустии даъвои нубувват/паёмбарӣ ба шахсе, ки чунин даъво дорад, дода мешавад ва бо хусусиятҳояш одамонро аз овардани монанди он оҷиз мегардонад. (Қозӣ Абдулҷаббор, ал-Муғнӣ, 15/199)
Олимони исломӣ мӯъҷизаҳои Паёмбари Акрам (с) ва дигар паёмбаронро аз лиҳози дарк кардан ба ақлӣ, ҳиссӣ ва хабарӣ ва аз лиҳози мақсад ба мӯъҷизаҳои ҳидоят, ёрӣ ва ҳалокат тақсим кардаанд.
Бузургтарин намунаи мӯъҷизаи ақлӣ Қуръон аст. Зеро Қуръон ба ҳар инсони соҳибақл дар ҳар замон муроҷиат мекунад ва бо бузургиву абадияти худ ақлҳоро ҳайратзада месозад ва касе қодир нест монанди онро биёварад. Ин ҳақиқат дар Қуръони Карим чунин баён шудааст: «Агар дар он чизе, ки ба бандаи Мо нозил кардаем, шак доред, пас сурае монанди он биёред ва агар рост мегӯед, шоҳидонатонро ғайр аз Аллоҳ даъват кунед.» (ал-Бақара, 2/23) Паёмбари Акрам (с) низ дар як ҳадисаш Қуръонро бузургтарин мӯъҷизаи худ донистааст: «Ба ҳамаи паёмбарон дар замони худ мӯъҷизаҳое дода шуд, ки мардум ба он имон меоварданд. Бешубҳа, бузургтарин мӯъҷизае, ки ба ман ато шудааст, Қуръонест, ки Аллоҳ ба ман ваҳй кардааст.» (Бухорӣ, Иътисом, 1 [7274]; Муслим, Имон, 239 [152])
Ҳодисаҳои ғайриоддие, ки ба ҳиссиёти одамон таъсир мекунанд, мӯъҷизаҳои ҳиссӣ ном доранд. Шутури ҳазрати Солеҳ (а) (Ҳуд 11/64-68), асои ҳазрати Мусо (а), ки ба мор табдил ёфт ва дасти ӯ, ки нур медод (ал-Аъроф 7/106-108), зинда кардани гили шакли паррандакардаи ҳазрати Исо (а), зинда кардани мурдагон, шифо додани кӯрон ва беморони барс (Оли Имрон, 3/49; ал-Моида, 5/110) аз ҷумлаи мӯъҷизаҳои ҳиссӣ мебошанд.
Гарчанде мӯъҷизаи асосии ҳазрати Муҳаммад (с) Қуръони Карим аст, ба ӯ низ мӯъҷизаҳои ҳиссӣ дода шудааст. Ёрии фариштагон ба мусалмонон дар ҷанги Бадр (Оли Имрон, 3/122-123; ал-Анфол, 8/9-10) яке аз мӯъҷизаҳои ҳиссӣ мебошад, ки дар Қуръон зикр шудааст. Сер кардани одамони зиёд бо ғизои кам, афзун кардани оби кам, нолидани танаи хурмо (Бухорӣ, Манақиб, 25 [3572, 3578, 3583]) низ аз ҷумлаи мӯъҷизаҳои ҳиссӣ мебошанд, ки дар ҳадисҳо омадаанд.
Мӯъҷизаҳое, ки паёмбарон бо такя ба ваҳйи илоҳӣ аз ғайб хабар медиҳанд, мӯъҷизаҳои хабарӣ ном доранд. Пешгӯии фалокатҳое, ки ба қавмҳои осӣ расид, хабар додани ҳазрати Исо (а) аз он чи мардум дар хонаҳояшон мехӯранд ё захира мекунанд (Оли Имрон, 3/49), пешгӯии Расули Акрам (с) дар бораи пирӯзии румӣ бар форсҳо (ар-Рум, 30/1-4) ва суқути салтанати Кисро (Бухорӣ, Манақиб, 25 [3619]) аз ҷумлаи ин мӯъҷизаҳоянд.
Мӯъҷизаҳое, ки дар назди кофирон ва бо мақсади оҷиз кардани онҳо рӯй медиҳанд, мӯъҷизаҳои ҳидоят ном доранд. Ин гуна мӯъҷизаҳо ба ақидаи мардум таъсир мегузоранд ва барои касоне, ки беғаразанд, судманданд. Шутури ҳазрати Солеҳ (Ҳуд 11/64-68), асо ва дасти нуронии ҳазрати Мусо (ал-Аъроф 7/106-108), мӯъҷизаи шифобахшии ҳазрати Исо (ал-Моида, 5/110) ва мӯъҷизаи Қуръонии ҳазрати Муҳаммад (с) аз ҷумлаи инҳо мебошанд. (ал-Бақара, 2/23-24) Мисли он ки бисёре танҳо бо хондани Қуръон мусалмон шудаанд ё чун асои Мусо ба мор табдил ёфт ва морҳои ҷодугаронро фурӯ бурд, ҷодугарон ба имон оварданд.
Ёрии илоҳӣ, ки барои баровардани эҳтиёҷоти мӯъминон зоҳир мешавад, мӯъҷизаи ёрӣ/нуcрат ном дорад. Аз санг баровардани об аз ҷониби ҳазрати Мусо (а) барои банӣ Исроил (ал-Бақара, 2/60), фиристодани манна ва салво аз осмон, соя андохтани абр барои қавмаш (ал-Аъроф 7/160), фуруд омадани суфраи пур аз таом барои ҳазрати Исо (а) (ал-Моида 5/112-115), ёрии фариштагон ба мусалмонон дар ҷангҳои Бадр ва Хандақ (Оли Имрон 3/123-127; ал-Аҳзоб 33/9), афзун шудани об ва баракати таом (Бухорӣ, Манақиб, 25) аз ҷумлаи инҳо мебошанд.
Мӯъҷизаҳое, ки барои азоб додани қавмҳои саркаш зоҳир мешаванд, мӯъҷизаҳои ҳалокат ном доранд. Тавре ки дар Қуръон омадааст, ин гуна мӯъҷизаҳо ба шакли тӯфон, бодҳои сахт, садои даҳшатнок, зилзила ва дигар офатҳои табиӣ рӯй медиҳанд (ал-Анкабут, 29/40). Ҳалокати қавми Нӯҳ бо тӯфон (ал-Анкабут, 29/14), ҳалокати қавмҳои Самуд, Од ва Мадян бо садои даҳшатнок (Сод, 38/13-15), бар сари қавми Лут чаппа шудани шаҳр ва боридани санг (Ҳуд, 11/82-83, ал-Қамар, 54/34), ғарқ шудани Фиръавн ва лашкараш дар баҳр (аш-Шуъаро, 26/66) аз ҷумлаи ин мӯъҷизаҳоянд. Азоб шудани кофироне, ки бо вуҷуди далоил ва мӯъҷизаҳои зиёд имон намеоварданд, қонуни Аллоҳ аст. Мӯъҷизаҳои ҳалокат ҳамзамон барои наслҳои баъдӣ ибрат ва огоҳӣ мебошанд.
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.