Вақти намозТибқи шариат, пас аз вафоти шавҳар ё талоқ, зан бояд муддати муайян интизор шавад. Дар ин муддат ба ӯ иҷозат нест, ки ба дигаре никоҳ кунад ё хостгор қабул намояд.
Дар Қуръони Карим омадааст: «Заноне, ки аз шавҳар ҷудо шудаанд (пеш аз он ки ба шавҳари дигар бароянд), бояд се ҳайз (давраи ҳайз) интизор шаванд», – гуфта шудааст («Бақара» сура, ояти 228).
Барои заноне, ки ҳайз намебинанд ё синнашон гузаштааст ва ҳайзашон қатъ шудааст, муҳлати интизорӣ (идда) се моҳ аст. Барои занони ҳомиладор бошад, муҳлат то таваллуди кӯдак идома меёбад. Дар Қуръони Карим дар ин бора гуфта шудааст:
«Агар дар бораи муҳлати заноне, ки ҳайз намебинанд, шубҳа дошта бошед, пас муҳлати онҳо ва ҳамчунин онҳое, ки ҳайз намебинанд, се моҳ аст. Барои занони ҳомиладор бошад, муҳлати интизорӣ то таваллуди кӯдак аст», – гуфта шудааст («Талоқ» сура, ояти 4).
Муҳлати иддаи зани шавҳараш вафоткарда чор моҳ ва даҳ рӯз аст. Дар Қуръон чунин омадааст:
«Агар яке аз шумо вафот кунад, занони боқимондааш (бе шавҳар) чор моҳ ва даҳ рӯз интизор мешаванд» («Бақара» сура, ояти 234).
Дар урфи тоҷикон низ, пеш аз гузаштани як сол аз вафоти шавҳар, издивоҷи зан номуносиб дониста мешавад.
Дар муҳлати интизорӣ маълум мешавад, ки зан ҳомиладор аст ё не. Агар ҳомиладор бошад, насаби кӯдак муайян мешавад. Ҳамчунин, интизори идда эҳтиром ба зиндагии муштараки гузашта бо шавҳари марҳум аст.
Агар никоҳ баста шуда бошад, вале ҳамзистӣ ва алоқаи ҷинсӣ сурат нагирифта бошад, пас барои чунин духтар ё зан пас аз талоқ интизори идда шарт нест. Ӯ метавонад бидуни интизори идда ба шавҳари дигар барояд.
Хулоса, муҳлатҳои интизории шариатии зани талоқшуда чунинанд:
Барои зани ҷавоне, ки аз шавҳар ҷудо шудааст, идда – се давраи ҳайз аст.
Барои зане, ки бинобар син ё сабаби дигар ҳайз намебинад, муҳлати интизорӣ пас аз талоқ – 3 моҳ аст.
Барои зани ҳомиладор, муҳлати интизорӣ бо таваллуди кӯдак анҷом меёбад.
Барои зани шавҳараш вафоткарда, идда – 4 моҳу 10 рӯз аст.
Барои духтар ё зане, ки пас аз никоҳ бо шавҳар ҳамзистӣ накардааст, пас аз талоқ интизори идда шарт нест.
Аз нигоҳи шариат, пас аз талоқи расмӣ, зан бояд ҳадди ақал ин муҳлатҳоро интизор шавад ва баъд метавонад ба шавҳари дигар барояд. Агар имкони оштӣ ва никоҳи дубора бо шавҳари пешина бошад, пас бе интизори ин муҳлат низ метавонанд дубора никоҳ кунанд. Аммо Аллоҳ Таоло ҷудоии зану шавҳарро бо сабабҳои ночиз дӯст намедорад. Аз ин рӯ, мусалмонон бояд якдигарро эҳтиром кунанд, сабр намоянд ва барои нигоҳ доштани оила кӯшиш кунанд.
Таҳия: Ҳасан АМАНҚУЛ
«Мунара» рӯзнома, №19, соли 2020
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.