Намози таравих чанд ракъат аст?

Дар бораи он ки намози таравих, ки Паёмбари Акрам (с.а.с.) хондаанд, чанд ракъат будааст, ривояти иттифоқӣ вуҷуд надорад. Гарчанде баъзе ривоятҳо ҳастанд, ки эшон бо витр ҳамроҳ 23 ракъат таравих хондаанд (Ибн Абӣ Шайба, ал-Мусаннаф, 2/164 [7692]; Байҳақӣ, ас-Сунанул-кубро, 2/698 [4286]), ин ривоятҳо аз тарафи фуқаҳо гуногун арзёбӣ шудаанд.

Аз ин рӯ, дар ин масъала кӯшиш шудааст, ки бо такя ба ҳадиси ҳазрати Оиша дар бораи намозҳои шаби Паёмбар (с.а.с.) дар моҳи Рамазон ва бо таваҷҷуҳ ба хабарҳое, ки ба оғоз шудани намози таравих бо ҷамоат дар давраи ҳазрати Умар марбутанд, натиҷае гирифта шавад. Вақте аз ҳазрати Оиша пурсида шуд, ки намозҳои шаби Паёмбар (с.а.с.) дар моҳи Рамазон чӣ гуна буд, эшон посух доданд: “Расули Худо дар шабҳои Рамазон ва ғайри Рамазон зиёда аз ёздаҳ ракъат (намози нафл) намехонд.” (Бухорӣ, Таҳадҷуд, 16 [1147]; Муслим, Салоту-л-Мусофирин, 125 [738]). Дар ривояти дигар ин адад сенздаҳ омадааст (Муслим, Салоту-л-Мусофирин, 123-124).

Пеш аз ҳама, дар бораи он ки ин ҳадис ба намози таравих дахл дорад, равшанӣ вуҷуд надорад. Аз тарафи дигар, таъкиди ҳазрати Оиша бар он ки Расули Худо дар шабҳои Рамазон ва ғайри Рамазон ёздаҳ ё сенздаҳ ракъат намоз мехонданд, нишон медиҳад, ки эшон ғайр аз таравих ҳамеша намози шаб мехонданд. Дар Қуръони Карим низ омадааст: “Дар қисми шаб бедор бош ва барои ту ҳамчун нафли махсус намоз бихон. Умед аст, ки Парвардигорат туро ба мақоми шоистае бирасонад.” (ал-Исро, 17/79).

Аз гуфтаҳои боло маълум мешавад, ки саволи мазкур барои фаҳмидани он аст, ки оё дар моҳи Рамазон мисли дигар ибодатҳои Паёмбар (с.а.с.) дар намозҳои шаб низ зиёдшавӣ будааст ё не ва ба намози таравих рабт надорад. Ҳадиси ривоятшуда аз ҳазрати Оиша: “Ҳангоме ки даҳ рӯзи охири Рамазон фаро мерасид, Расули Худо (с.а.с.) шабҳояшро бо ибодат ва зикр эҳё мекард, аҳли байташро бедор менамуд ва ба ибодат бештар рӯ меовард.” (Муслим, Иътиқоф, 7-8 [1174-1175]; ниг. Бухорӣ, Фазлу лайлати-л-кадр, 5 [2024]) низ ин назарро тақвият медиҳад. Аз тарафи дигар, маълум нест, ки ин ҳадис пеш аз машруъ шудани таравих аст ё баъд аз он.

Дар бораи шумораи ракъатҳои намози таравих, ки дар давраи ҳазрати Умар бо ҷамоат хонда мешуд, ду ривоят вуҷуд дорад: бист ва ёздаҳ ракъат (Ибн Абӣ Шайба, ал-Мусаннаф, 2/162-163 [7671-7683-7684]). Дар манбаъҳои мо, ҳарчанд ривоятҳои гуногун дар бораи давраи ҳазрати Умар вуҷуд доранд, баъдан намози таравих ба шакли бист ракъат устувор шудааст ва то имрӯз низ бо ҷамоат ҳамин тавр хонда мешавад (ниг. Ибнул-Ҳумом, Фатҳул-қадир, 1/450; Айний, Умда, 11/126-127; Мовардӣ, ал-Ҳовӣ, 2/290-291; Шавконӣ, Найлу-л-автор, 3/53).

Намози таравих аз давраи ҳазрати Умар, ҳазрати Усмон ва ҳазрати Алӣ то имрӯз бо ҷамоат бист ракъат хонда мешавад. Ҳеҷ яке аз саҳоба ба ин эътироз накардаанд ва уламои ислом низ ҳамин тавр қабул кардаанд. Имрӯз, пеш аз ҳама дар кишвари мо ва бисёр кишварҳои дигари исломӣ, намози таравих бо ҷамоат 20 ракъат хонда мешавад.

Бояд таъкид кард, ки намози таравих ибодати нафл аст ва онро мисли фарз донистан дуруст нест. Аз ин рӯ, агар бинобар хастагӣ, машғул шудан ё дигар сабабҳо, намози таравих дар хона 8, 10, 12, 14, 16 ё 18 ракъат хонда шавад, суннат иҷро мегардад. Аммо кӯшиш кардан барои иштирок дар ҷамоат беҳтар аст.

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu