Оё барои пинҳон кардани гуноҳ дурӯғ гуфтан ҷоиз аст?

Дурӯғ гуфтан яке аз нишонаҳои дуруягӣ ва хислати номатлубест, ки ба мусулмон намезебад. Дар шариати мо дурӯғ гуфтан манъ шудааст ва гуфта шудааст, ки он ба бадбахтии ду ҷаҳон мебарад.

Аз Ибни Масъуд ривоят шудааст:

لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ فِي جِدٍّ وَلاَ هَزْلٍ، وَلاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ شَيْئًا ثُمَّ لاَ يُنْجِزُ لَهُ

«На дар ҷиддӣ ва на дар шӯхӣ дурӯғ гуфтан ҷоиз нест. Ҳамчунин, агар яке аз шумо ба фарзандаш чизе ваъда диҳад ва онро иҷро накунад, дуруст нест» [1] , – омадааст.

Агар шахсе гуноҳе содир кунад, бояд самимона тавба кунад ва онро пинҳон дорад, ба касе нагуяд. Аз Абӯ Ҳурайра ривоят шудааст, ки Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд:

كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلَّا الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنْ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ عَمِلْتُ الْبَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا. وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ

«Аз миёни уммати ман, ба ҷуз онҳое, ки гуноҳашонро ошкор мекунанд, ҳамаи дигарон мавриди афв қарор мегиранд. Мисоли ошкор кардани гуноҳ ин аст, ки шахсе шабона амале мекунад ва Худо онро пинҳон медорад, вале субҳ ба мардум мегӯяд: "Эй фалонӣ, ман дирӯз ин корро кардам, он корро кардам". Худо гуноҳашро шабона пинҳон кард, вале худи ӯ субҳ онро ошкор мекунад» [2] , – фармудаанд.

Аммо агар касе пайваста дар бораи гуноҳ пурсад, лозим нест дурӯғ гӯяд ё ошкоро иқрор кунад, балки метавонад ба таври ишоратӣ ҷавоб диҳад. Масалан, бигӯяд: «Оё ту гумон мекунӣ, ки ман чунин кор мекунам?» ва бо ин сухан худро бегуноҳ нишон диҳад, ё бигӯяд: «Ин корро танҳо нодонҳо мекунанд», ки маънояш ин аст, ки дар вақти нодонӣ ин корро кардааст ва баъд тавба намудааст. Ҳамчунин, метавонад бигӯяд: «Ман ин корро накардаам», яъне имрӯз ин корро накардааст. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд:

إنّ في المعاريض لَمَندوحةً عن الكذب

«Ишораҳои гуфторӣ кофистанд, то ки ба дурӯғ ниёз набошад» [3] .

Имом Нававӣ мегӯяд: «Вақте зарурат пеш ояд, ишорат кардан дар гуфтор ҷоиз аст. Аммо бе зарурат ин кор макруҳ аст, ҳарчанд ҳаром нест. Вале агар ин ишора ба поймол кардани ҳаққи дигарон ё монеъ шудан ба ҳақиқат оварда расонад, пас ҳаром мешавад» [4] , мегӯяд.

Хулоса, шахсе, ки гуноҳе кардааст, бояд самимона тавба кунад ва онро пинҳон дорад. Агар касе пайваста пурсад, метавонад бе дурӯғ, бо ишора ҷавоб диҳад, чуноне ки дар боло зикр шуд.

Шуъбаи шариат ва фатво

• [1] Бухорӣ, ал-Адабул Мўфрад, №387.

• [2] Бухорӣ, №6069. Муслим, №2990.

• [3] Бухорӣ, №857.

• [4] Ал-Азкор, 1/482.