Вақти намозБо фаро расидани мавсими гармӣ, саволҳои зиёде ба миён меоянд, ки оё бо обе, ки дар зери офтоб гарм шудааст, таҳорат гирифтан мумкин аст, ё дар душе, ки дар ҳавои кушод зери офтоб мондааст, ғусл кардан ҷоиз аст?
Умуман, обе, ки дар зери офтоб гарм шудааст, пок ва барои пок кардани дигар чизҳо низ муносиб аст. Яъне, агар бо чунин об таҳорат ё ғусл карда шавад, таҳорат ва ғусл дуруст аст. Аммо оё истифодаи чунин об макруҳ аст ё не, ин масъала миёни уламо ихтилофӣ мебошад. Аксари уламои мазҳаби ҳанафӣ истифодаи оби гармшуда дар зери офтобро ҷоиз медонанд. Зеро асл дар ҳама чиз мубоҳ будан аст, магар он ки далели манъкунандаи саҳеҳ ворид шавад. Дар ин масъала далели саҳеҳи манъкунанда вуҷуд надорад.
Баъзе уламои мазҳаби ҳанафӣ ва инчунин аксари уламои мазҳабҳои моликӣ ва шофеӣ онро макруҳи танзиҳӣ гуфтаанд [1]. Далели онҳо чунин аст:
«Вақте ки Оиша модари мӯъминон обро дар зери офтоб гарм мекард, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ба ӯ гуфтанд: "Эй Ҳумайро! Ин корро накун, зеро он боиси бемории барс мешавад" [2].
Аммо ин ҳадисро ад-Доруқутнӣ ривоят карда ва заъиф донистааст. Аз ин рӯ, он далели қатъӣ намешавад. Уламо барои макруҳ донистани оби гармшуда дар зери офтоб чунин шартҳоро гузоштаанд [3]:
Ин ҳукм танҳо барои кишварҳои хеле гарм дахл дорад. Барои кишварҳое, ки иқлимашон гарм нест, ин ҳукм татбиқ намешавад.
Об бояд дар зарфҳои аз оҳан, мис, биринҷӣ ва дигар металлҳои гудохташаванда бошад, на дар зарфҳои тилло, нуқра, пластикӣ, чӯбӣ ё гилин. Ҳамчунин оби гармшуда дар кӯлчаҳои хурд низ ба ин ҳукм дохил намешавад.
Истифодаи оби гармшуда дар зери офтоб барои шустани бадан ва он ҳам дар ҳолати гарм буданаш макруҳ аст. Барои шустани либос ё баъди сард шуданаш истифода бурдан ҷоиз аст.
Вақти намоз бояд фарох бошад. Агар вақти намоз танг бошад ва оби дигаре ғайр аз оби гармшуда дар зери офтоб набошад, истифодаи он воҷиб мешавад.
Шахс бояд тавассути таҷриба ё машварати табиби боэътимод бовар ҳосил кунад, ки истифодаи чунин об зарар надорад. Агар маълум шавад, ки оби гармшуда дар зери офтоб воқеан зарар дорад ва оби дигар нест, пас таяммум кардан ҷоиз мешавад.
Вақте аз Имом Шофеӣ (раҳимаҳуллоҳ) дар бораи истифодаи оби гармшуда дар зарфҳои металлӣ пурсида шуд, чунин фатво доданд: «Ман намегӯям, ки истифодаи оби гармшуда дар зери офтоб макруҳ аст, магар он ки аз ҷиҳати тиббӣ зарар дошта бошад» [4].
Пас, агар бо оби гармшуда дар зери офтоб таҳорат гирифта шавад, таҳорат дуруст аст. Танҳо агар табибон истифодаи чунин обро боиси бемориҳои пӯст донанд, истифодаи он макруҳи сабук мешавад.
Медет Қурсоқов,
Мутахассиси бахши шариат ва фатвои Кумитаи исломии Қазоқистон
[1] «Ал-Мавсуъати ал-фиқҳия», ҷилди 39, саҳ. 363.
[2] Ривояти Доруқутнӣ.
[3] Абдулфаттоҳ Ҳуснӣ аш-Шайх, «Фиқҳи ибодат», саҳ. 211.
[4] Китоби «Ал-Умм».
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.