Оё дар нақлиёт намоз хондан мумкин аст?

Агар имконияти фаромадан ва намоз хондан дар замин набошад (масалан, замин лой, ҳаво хеле сард, ё тӯфон ва ғайра), ё агар фаромадан ба замин барои худ ё молу мулк хатар дошта бошад, ё то расидан ба истгоҳ вақти намоз мегузарад, пас хондани намоз дар қатора, тайёра ва дигар воситаҳои нақлиёт иҷозат дода мешавад.

Дар Қуръони Карим омадааст: «(Аллоҳ Таоло) бар шумо дар дин ҳеҷ душворие нагузоштааст» («Ҳаҷ», ояти 78) ва «Тавре ки метавонед, аз Аллоҳ битарсед» («Тагабун», ояти 16).

Дар воситаҳои нақлиёт, панҷ вақт намози фарз ва витри воҷибро бояд то ҳадди имкон бо рӯ ба қибла ва дар ҳолати истода хонанд.

Агар бо сабабҳои маълум (масалан, беморӣ, чарх задани сар ва ғайра) истода намоз хонда натавонад, менишинад ва намоз мехонад. Дар ҳолати нишаст, дастонро мебандад, оятҳоро мехонад, ба зону такя карда, каме хам шуда рукуъ мекунад. Саждаро мисли одатӣ анҷом медиҳад. Агар нишаста метавонад, аммо хам шудан барои рукуъ ва сажда наметавонад, дар ҳолати нишаст рукуъро каме хам шуда ва саждаро бештар хам шуда анҷом медиҳад (Ҳидоя, 1/347).

Пайғамбарамон (бар ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) фармуданд: «Намозро истода бихон. Агар натавонӣ, нишаста бихон. Агар ба ин ҳам қодир набошӣ, ба паҳлу хобида бихон» (Бухорӣ).

Тибқи шариат, дар киштие, ки дар баҳр ҳаракат мекунад, ҳатто агар ягон сабаб набошад ҳам, иҷозат аст, ки фарз ва воҷибро нишаста бихонанд. Аммо агар имкон бошад, беҳтар аст, ки истода ё вақте ки киштӣ дар соҳил меистад, дар замин намоз хонанд. Аммо дар киштии дар соҳил баста, бе ягон сабаб нишаста намоз хондан дуруст нест (Мароқи ал-фалах, 346-348).

Мусофир бояд намозро рӯ ба қибла бихонад, зеро барои фарз намозҳо рӯ ба қибла будан шарт аст. Агар имкони рӯ ба қибла будан набошад, боке надорад. Аз ин рӯ, дар тайёра ё автобус ба самти нишасташ намоз мехонад. Дар қатора бошад, то ҳадди имкон ба самти қибла рӯ меорад.

Намозе, ки дар яке аз воситаҳои нақлиёт хонда шудааст, дубора қазо карданаш шарт нест.

Таҳиякунанда: Ҳасан АМАНҚУЛ

Рӯзномаи «Мунара», №21, соли 2021