Вақти намозДар васоити нақлиёт, монанди автомобил, автобус, ҳавопаймо ва қатор, хондани намози нафл ҷоиз аст, аммо дар ҳолатҳои оддӣ хондани намозҳои фарз мувофиқ дониста нашудааст. Зеро дар чунин васоити нақлиёт имкони иҷрои фарзҳои намоз, мисли қиём, рукуъ, саҷда ва рӯ овардан ба қибла вуҷуд надорад. Чунончи Расули Худо (с.а.с.) ҳангоми хондани намози нафл, ба ҳар самте ки рӯ меовард, бар болои маркабаш намоз мехонд. Вале вақте ки мехост намози фарз хонад, аз маркабаш фаромада, ба қибла рӯ оварда намоз мехонд (Бухорӣ, Салот, 31 [400]). Дар ҳолатҳое, ки тарси зарар ба ҷони инсон ё мол вуҷуд дорад, ё замин лой аст ва ё ҷойи муносиб барои намоз хондан нест, хондани намози фарз бар болои маркаб низ ҷоиз дониста шудааст (Касонӣ, Бадоъиъ, 1/108).
Дар замони Паёмбар (с.а.с.) ва давраи имомони муҷтаҳид, васоити нақлиёти монанди имрӯз вуҷуд надошт. Он замон васоити нақлиёт асосан ҳайвони саворӣ ва киштӣ буданд. Одатан мардум бо ҳайвони худ сафар мекарданд ва ҳар вақт мехостанд, истода метавонистанд. Аз ин рӯ, зарурате ба хондани намоз бар пушти ҳайвон набуд. Касоне, ки бо киштӣ сафар мекарданд, агар киштӣ истода бошад, мисли замини оддӣ рӯ ба қибла намуда, рукуъ ва саҷда мекарданд. Агар киштӣ дар ҳаракат бошад, агар тавонанд, бо қиём, рукуъ ва саҷда ва рӯ ба қибла намоз мехонданд; агар қудрат надошта бошанд, дар ҷояшон нишаста, рукуъ ва саҷда мекарданд (Самарқандӣ, Туҳфа, 1/156; Касонӣ, Бадоъиъ, 1/109).
Имрӯз, барои мусофироне, ки бо автобус, қатор ё ҳавопаймо сафар мекунанд ва одатан имкони хондани намоз бо қиём ва рӯ ба қибла надоранд, метавонанд дар ҷояшон нишаста бо ишора намоз хонанд. Ҳамчунин, метавонанд намозҳояшонро пеш аз сафар, баъд аз сафар ё дар ҷойҳои истироҳат бо ҳам ҷамъ карда хонанд. Бо вуҷуди ин, тавсия дода мешавад, ки ширкатҳои автобусӣ вақти истироҳатро мувофиқи вақти намоз танзим намоянд, то эҳтиёҷоти динӣ риоя шавад.
Ҷамъ кардани намоз танҳо байни намозҳои пешин ва аср, ва байни шом ва хуфтан мумкин аст. Ҷамъ кардани пешин ва аср метавонад бо хондани аср дар вақти пешин баъд аз намози пешин (ҷамъ-и тақдим) ё хондани пешин дар вақти аср пеш аз намози аср (ҷамъ-и таъхир) анҷом дода шавад. Ҷамъ кардани шом ва хуфтан низ метавонад бо хондани хуфтан дар вақти шом баъд аз намози шом (ҷамъ-и тақдим) ё хондани шом дар вақти хуфтан пеш аз намози хуфтан (ҷамъ-и таъхир) анҷом дода шавад. Намозҳое, ки ҷамъ карда мешаванд, бояд пай дар пай ва бе таваққуф хонда шаванд. Ҳамчунин, дар ҳолати ҷамъ-и тақдим ҳангоми оғози намози аввал, ва дар ҳолати ҷамъ-и таъхир дар вақти намози аввал, нияти ҷамъ кардан дар дил карда мешавад.
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.