Вақти намозМоҳҳои қамарӣ, чунон ки аз номашон маълум аст, оғози ва анҷомашон мувофиқи ҳаракати моҳ муайян карда мешаванд. Азбаски рӯзаи Рамазон дар моҳи Рамазон гирифта мешавад ва моҳи Рамазон ҳамасола мувофиқи тақвими қамарӣ тағйир меёбад, барои оғози рӯза пеш аз ҳама бояд муайян кард, ки моҳи Рамазон оғоз ёфтааст ё не. Паёмбари Акрам (с.а.с.) фармудаанд: «Ҳангоме ки ҳилол (ҳилоли Рамазон)-ро дидед, рӯза гиред ва вақте ки ҳилол (ҳилоли Шаввол)-ро дидед, ид кунед. Агар осмон абрнок бошад, моҳи мавҷударо ба сӣ рӯз пур кунед.» (Муслим, Сиём, 19-20 [1081]; ниг. Бухорӣ, Савм, 5, 11 [1900, 1909]).
Ин ҳадис дар назари аввал чунин фаҳмида мешавад, ки то ҳилол бо чашми сар дида нашавад, рӯза оғоз намешавад ва ид низ намешавад. Вақте ривоятҳои дигар дар ин мавзӯъ баррасӣ мешаванд, маълум мегардад, ки мақсади ин ҳадисҳо омӯзонидани беҳтарин амал дар шароити он рӯзҳо мебошад. Чунончи, дар як ривоят Паёмбари Акрам (с.а.с.) фармудаанд: «Мо як ҷомеаи уммӣ ҳастем; ҳисоб ва хондану навиштан намедонем. Мо медонем, ки моҳ ё 29 рӯз аст ё 30 рӯз.» (Бухорӣ, Савм, 13 [1913]; Муслим, Сиём, 15 [1080]) ва ба ин васила ишора кардаанд, ки барои муайян кардани оғози моҳҳои қамарӣ метавон аз усули ҳисоб низ истифода бурд.
Новобаста аз он ки бо чашми сар дида шавад ё не, моҳ ҳаракати муқаррарии худро идома медиҳад. Дар Қуръон омадааст, ки офтоб ва моҳ мувофиқи ҳисоб ҳаракат мекунанд (ар-Раҳмон, 55/5), онҳо, дар баробари дигар вазифаҳояшон, инчунин воситаи ҳисоб мебошанд (ал-Анъом, 6/96), барои донистани шумора ва ҳисобу солҳо ба моҳ манзилҳо муайян карда шудааст (Юнус, 10/5), ҳангоми офариниши осмонҳо ва замин низом ба вуҷуд оварда шудааст, ки дувоздаҳ моҳро ташкил медиҳад (ат-Тауба, 9/36), ва оғози моҳ аз ҳилол ва тадриҷан ба шаклҳои гуногун намоён шудани он барои одамон ва ҳаҷ чун воситаи муайян кардани вақт аст (ал-Бақара, 2/189).
Аз ин рӯ, Паёмбари Акрам (с.а.с.) дидани ҳилолро барои муайян кардани оғози моҳҳои қамарӣ на аз он сабаб, ки ягона роҳ аст, балки чун дар он замон беҳтарин ва дурусттарин роҳ буд, пешбинӣ кардаанд. Мақсади мушоҳидаи ҳилол муайян кардани оғози моҳи Рамазон аст. Аз ин рӯ, ғайр аз дидани ҳилол бо чашми сар, истифода аз дигар усулҳое, ки ба ин мақсад мерасонанд, низ мумкин аст.
Имрӯз, пешрафти технологии инсон имкон медиҳад, ки ҳаракати моҳ ҳатто дар ҷузъиёти хурдтарин мушоҳида шавад. Ҳатто бо ҳисобҳои астрономии дақиқ, тақвимҳое таҳия кардан мумкин аст, ки вақтҳои намозро барои чанд соли оянда нишон медиҳанд. Аз ин рӯ, муайян кардани оғози моҳҳои қамарӣ бо усули ҳисоб низ машрӯъ аст.
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.