Вақти намозАллоҳ Таоло фармудааст: «Қуръонро бо таджвид ва оҳанг бихон» (Сураи Муззаммил, ояти 4). Маънои бо таджвид хондани Қуръон ин аст, ки ҳарфҳоро дуруст талаффуз карда, оятҳоро дуруст ҷудо намуда, тибқи қоидаҳои таҷвид бихонем.
Малакаи Ҷабраил ба Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) хондани Қуръонро бо таджвид омӯзонд. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) низ онро ба саҳобаҳо ҳамин тавр расонданд. Ин суннат то имрӯз идома дорад.
Қорӣён қоидаҳои хондани Қуръонро ба низом дароварда, китобҳо навиштанд ва маҷмӯи ин қоидаҳоро таҷвид номиданд. «Тажвид» маънои дуруст ва зебо анҷом додани корро дорад. Бар ҳар як мусалмон воҷиб аст, ки Қуръонро бо риояи қоидаҳои тажвид бихонад ва ин илмро аз қориёне, ки тажвидро медонанд, омӯзад.
Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд: «Беҳтаринҳои шумо касонеанд, ки Қуръонро меомӯзанд ва меомӯзонанд» (Бухорӣ, Абу Довуд, Тирмизӣ). Олимон касеро, ки Қуръон меомӯзад ва меомӯзонад, халифаи Аллоҳ ва Расули Ӯ номидаанд.
Дар се қарни аввали ислом гирифтани ҳақ барои омӯзонидани Қуръон маъмул набуд. Олимони мазҳаби ҳанафӣ ба ин ҳадиси Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) такя мекарданд: «Қуръонро бихонед, аммо онро василаи рӯзгузаронӣ қарор надиҳед» (Аҳмад). Дар он замон мусалмонон бо ихлос Қуръон меомӯзонданд ва инро ибодат ва вазифаи динии худ медонистанд.
Дар як ҳадиси дигар Убода ибни Сомит (разияллоҳу анҳу) мегӯяд: «Ба аҳли Суффа Қуръон меомӯзондам. Яке аз онҳо ба ман садақа дод. Гуфтам: «Ин мол нест, аммо онро дар роҳи Аллоҳ истифода мекунам». Вақте аз Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) пурсидам, фармуд: «Агар мехоҳӣ, ки Аллоҳ бар гарданат тасмаи оташ бандад, пас қабул кун» (Абу Довуд, Ибни Можа).
Гирифтани ҳақ барои азон гуфтан, имомӣ кардан ва омӯзонидани Қуръон, ки аз ҷумлаи ибодатҳоянд, дуруст нест. Аммо имрӯз фатво дода мешавад, ки гирифтани ҳақ ҷоиз аст (Фатҳу бабил-ғиноя, 3/56). Зеро дар замони мо омӯзгорони Қуръон бе ҳақ хеле кам шудаанд ва ин метавонад боиси заъфи илми дин гардад. Аз ин рӯ, бо фатвои уламои баъдӣ, ба устодоне, ки Қуръон ва илмҳои заруриро меомӯзонанд, давлат ҳақ таъйин мекунад ва гирифтани ҳақ барои омӯзонидани Қуръон дуруст шумурда мешавад. Инро қоидаи фиқҳӣ тасдиқ мекунад: «Бо тағйири замон ҳукмҳо низ тағйир меёбанд».
Ҳасан Амонқул,
Рӯзномаи «Мунара», №11, соли 2020
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.